İnternette yayımlanan bir içerik kişilik haklarını ihlal ettiğinde veya özel hayatın gizliliğini zedelediğinde, izlenecek yol tek değildir. 5651 sayılı Kanun, doğrudan yargısal yola gitmeden önce içerik ve yer sağlayıcıya yapılacak platform başvurusunu da bir seçenek olarak düzenler. Bu rehber, hangi durumda hangi kapının çalınacağını ve başvuru sıralamasının sonucu nasıl etkilediğini ele alır.
Önce Kanıt, Sonra Başvuru
İçerik her an kaldırılabilir veya değiştirilebilir. Bu nedenle ilk adım her zaman kayıt altına almaktır:
- Tam URL, yayın tarihi ve hesap bilgilerini gösteren ekran görüntüleri.
- İçeriğin bulunduğu sayfanın kaynak kodunu da içeren arşiv kaydı.
- İçeriğin yayılma boyutunu gösteren etkileşim verileri.
- Mümkünse noter aracılığıyla yapılacak tespit.
Kanıt toplarken hukuka aykırı yöntemlere başvurulmamalıdır; başkasının hesabına izinsiz erişim, TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçlarını gündeme getirir ve elde edilen veri hem delil değerini kaybeder hem de başvurucu aleyhine ayrı bir soruşturmaya yol açabilir.
Platforma Doğrudan Başvuru
İçerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya yapılan uyarı başvurusu, hızlı sonuç alınabilen bir yoldur. Başvuru metninde ihlalin somut olarak nerede oluştuğu gösterilmeli, genel ifadelerden kaçınılmalıdır. Türkiye'de temsilci bulundurma yükümlülüğü bulunan platformlar bakımından başvurunun kayda alınması ve cevap süresi ayrıca takip edilmelidir. Başvuruya cevap verilmemesi veya reddi, sonraki yargısal aşamada dosyaya sunulacak önemli bir belgedir.
Sulh Ceza Hâkimliği Yolu
- Talep, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi istemiyle sulh ceza hâkimliğine yöneltilir.
- Dilekçede ihlal edilen hak, içeriğin tam adresi ve tedbirin kapsamı açıkça belirtilir; URL bazlı talep, tüm siteye yönelik geniş taleplerden daha kolay kabul görür.
- Verilen karara karşı itiraz, bir sonraki numaralı sulh ceza hâkimliğine yapılır.
- Kararın uygulanması aşamasında, erişim engelinin fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilmelidir.
Kişisel Veri Boyutu
İçerik kişisel veri niteliğinde bilgi barındırıyorsa, KVKK kapsamındaki veri sorumlusuna başvuru yolu paralel biçimde işletilebilir. Bu iki yolun eş zamanlı yürütülmesi mümkündür; ancak talepler birbirinin kopyası olmamalı, her biri kendi mevzuatının kavramlarıyla kurulmalıdır.
Usule Aykırı İşlem Riski
En sık karşılaşılan sorun, talebin fazla geniş tutulmasıdır. Tüm siteye yönelik engelleme istemleri ölçülülük denetiminde reddedilebilir ve bu ret, aynı içeriğe ilişkin sonraki başvurularda aleyhe kullanılabilir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. İçeriğin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirir; başvuru öncesinde teknik ve hukuki değerlendirmenin birlikte yapılması yerinde olur.