Sosyal medya veya e-posta hesabının ele geçirilmesi tek bir hukuki sorun gibi görünse de, aslında birbirinden bağımsız üç ayrı süreci aynı anda başlatmayı gerektirir: ceza soruşturması, içeriğin yayından kaldırılması ve kişisel veri boyutu. Her birinin merci ve süresi farklıdır; birini diğerinin sonucunu bekleyerek başlatmak, en çok karşılaşılan usul hatasıdır.
Üç ayrı hat, üç ayrı merci
- Ceza hattı: Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve buna bağlı fiiller Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir. Başvuru yeri Cumhuriyet başsavcılığıdır.
- İçerik hattı: Ele geçirilen hesaptan yayılan paylaşımların kaldırılması ve erişimin engellenmesi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğinden istenir.
- Veri hattı: Sızıntı bir kurum veya platform kaynaklıysa, 6698 sayılı KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna, ardından Kurul'a başvurulur.
Sulh ceza hâkimliğine başvuruda yer sorunu
İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi talebi, kişilik hakkı ihlali iddiasına dayanıyorsa doğrudan sulh ceza hâkimliğine yapılabilir. Uygulamada başvuranın bulunduğu yer hâkimliğine gidilmesi yaygındır; ancak talebin kapsamı, hangi URL'lerin listelendiği ve ihlalin somut olarak nasıl gerçekleştiği açıkça gösterilmezse, karar tüm hesabı değil yalnızca bildirilen adresleri kapsar. Bu nedenle başvuru öncesi bağlantı adreslerinin eksiksiz derlenmesi, kararın etkisini doğrudan belirler.
Ceza şikâyetinde yetkili savcılığı belirlemek
Ceza muhakemesinde yetki kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir. Bilişim fiillerinde eylemin fiziksel yerini tespit etmek çoğu zaman mümkün değildir; failin kim olduğu da başlangıçta bilinmez. Bu durumda mağdurun bulunduğu yer savcılığına şikâyette bulunmak pratik bir başlangıçtır; soruşturma ilerledikçe yetkisizlik kararıyla dosya devredilebilir. Şikâyetin geç verilmesi yerine, yetki tartışmasını savcılığa bırakmak zaman açısından daha güvenlidir.
Delil: log kayıtları eriyip gider
Bu tür dosyalarda ispat gücü en yüksek unsur, erişim kayıtlarıdır. Platformların ve erişim sağlayıcıların tuttuğu trafik bilgisi belirli bir saklama süresine tabidir. Şikâyet geciktiğinde, sonradan verilen "IP kayıtlarının celbi" kararı boş dönebilir. Bu nedenle:
- Hesap ele geçirme fark edilir edilmez ekran görüntüleri, bildirim e-postaları ve giriş uyarıları tarih damgasıyla saklanmalıdır.
- Platformun "hesap etkinliği" veya "oturum geçmişi" dökümü indirilmelidir.
- Şikâyet dilekçesinde, hangi kurumdan hangi tarih aralığı için kayıt isteneceği açıkça yazılmalıdır.
- Zarar doğuran para transferi varsa banka kayıtları ayrıca talep edilmelidir.
Usule aykırılığın en pahalı hâli
Delilin kendisinin hukuka aykırı yolla elde edilmesi, dosyanın en zayıf noktasıdır. Karşı tarafın hesabına girerek yazışma toplamak, ihlali ispatlamak yerine yeni bir isnat doğurabilir. Aynı şekilde, üçüncü kişilere ait mesajların dosyaya konulması kişisel veri boyutunda ayrı bir sorumluluk yaratabilir. Toplanan her delil için "nasıl elde edildi" sorusunun cevabı yazılı olarak hazır tutulmalıdır.
Burada aktarılanlar genel çerçeveyi tanıtmak içindir; hesabın türü, ihlalin yayılma biçimi ve zararın niteliği izlenecek sırayı değiştirir. Kayıtların silinme riski nedeniyle bu tür dosyalarda erken aşamada hukuki destek almak önem taşır.