Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtlarında zarar, içerik yayında kaldığı her saat büyür. Bu nedenle dosya iki hızda birden yürütülür: içeriğin hızla erişime kapatılması ve zararın tazmini. Bu iki hattın mercii, süresi ve ispat standardı farklıdır; hızlı koruma talebini tazminat davası içinde beklemek, çoğu zaman geri dönülemez yayılmaya yol açar.
Hızlı Koruma Hattı
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebiyle sulh ceza hâkimliğine başvurma imkânı tanır; ayrıca içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvuru yolu da açıktır. Bu yolda hâkimliğin kısa süre içinde karar vermesi öngörülmüştür. Talep, ihlalin gerçekleştiği içeriğe ilişkin bağlantı adresleri tek tek gösterilerek yapılmalıdır; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar doğurmaz.
Tazminat Davasında Görev ve Yetki
Kişilik hakkına saldırıdan doğan maddi ve manevi tazminat talepleri asliye hukuk mahkemesinde görülür. Türk Medeni Kanunu, kişilik hakkı korunmasına ilişkin davalarda davacının kendi yerleşim yeri mahkemesini de yetkili sayarak mağduru korur; ayrıca haksız fiil yetkisine ilişkin genel kurallar da uygulanabilir. Verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutu varsa KVKK yolu ayrıca değerlendirilir. Ceza hattında ise fiilin niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal, verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması, hakaret ve müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir; bilişim sistemine girme veya sistemi engelleme boyutu varsa TCK'nın 243 ila 245. maddeleri arasındaki düzenlemeler tartışılır.
Dijital Delilin Tespiti
Sahte içeriğin sonradan silinmesi ihtimaline karşı delil, ihlalin fark edildiği anda sabitlenmelidir. Bu kapsamda içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim verileri kayıt altına alınır; mümkünse tespit işlemi resmi bir usulle belgelendirilir. Görüntünün yapay olarak üretildiğine ilişkin teknik inceleme, tazminat miktarından önce hukuka aykırılığın ispatı bakımından belirleyicidir. Yurt dışı kaynaklı platformlarda hesap sahibinin belirlenmesi zaman aldığından, koruma talebi kimliğin tespiti beklenmeden yapılmalıdır.
Yanlış Mercie Başvurunun Sonucu
- Erişim engelleme talebinin hukuk mahkemesinden istenerek zaman kaybedilmesi
- Suç duyurusunun tazminat davası yerine sayılması
- Bağlantı adreslerinin dilekçede gösterilmemesi nedeniyle kararın uygulanamaması
- Manevi tazminat talebinin miktar belirtilmeden yazılması
- Kaldırma kararı sonrası tekrar yayımlanan içerikler için yeni başvuru yapılmaması
İlk Gün Yapılacaklar
- İçerik ve yayıldığı tüm mecralar listelenir.
- Tespit ve kayıt altına alma işlemi tamamlanır.
- Erişim engelleme başvurusu hazırlanır.
- Ceza ve tazminat hatları için ayrı takvim kurulur.
Bu metin genel bilgi amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği, yayıldığı platform ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ihlalin fark edildiği anda hukuki destek alınması önerilir.