İnternette yayılan bir içerik söz konusu olduğunda zaman, hukuki argümandan daha belirleyici olabilir. İçerik kopyalandıkça yayıldığı için hem platforma yapılacak başvurunun hem de yargısal talebin ilk günlerde doğru kurgulanması gerekir. Bu rehber, 5651 çerçevesindeki erişim engeli sürecinde muhatap ve yetki analizini ele alıyor.
Önce Delili Dondurun
Talep hangi yoldan ilerlerse ilerlesin, içerik kaldırıldıktan sonra ispat güçleşir. Bu nedenle ilk adım tespittir: içeriğin tam bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap adı ve görünür etkileşim verileri kaydedilmeli; ekran görüntüleri tarih bilgisiyle birlikte alınmalıdır. Noter aracılığıyla yapılan tespit ile bilirkişi eliyle alınan imaj kayıtları, sonradan içerik silinse bile dosyada kalır. Sisteme izinsiz erişim iddiası varsa TCK 243 ila 245 kapsamındaki suçlar bakımından cihaz ve log kayıtlarının bozulmadan korunması ayrıca önemlidir.
Platform Başvurusu ile Hâkimlik Yolu Arasındaki Seçim
Kişilik haklarının ihlal edildiğini ileri süren kişi, içerik sağlayıcıya ya da ona ulaşamıyorsa yer sağlayıcıya başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir. Bu yol zorunlu bir ön aşama değildir; doğrudan sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi de talep edilebilir. Platform başvurusu hızlı sonuç verdiğinde süreç orada kapanır, vermediğinde ise başvurunun yapıldığı ve cevapsız kaldığı yargısal aşamada güçlü bir dayanak oluşturur. Hâkimlik talebi duruşma yapılmaksızın kısa sürede karara bağlanır ve kararlara karşı itiraz yolu açıktır.
Talebin Kapsamını Doğru Çizmek
Engelleme kararlarında ölçülülük belirleyicidir. Bu nedenle talep, bütün siteye değil ihlalin gerçekleştiği içeriğe, yani adres bazında yöneltilmelidir. Kapsamı gereğinden geniş tutulan istemler reddedilebilir; gereğinden dar tutulanlar ise aynı içeriğin başka bağlantılardan erişilebilir kalmasına yol açar. Aynı içerik çok sayıda hesapta yayılmışsa bağlantıların tek bir listede toplanarak sunulması, yeni tespitler için ek talep yolunun açık tutulması gerekir.
Muhatap ve Yetki Analizi
- Erişim engeli talebi bakımından uygulamada, hakkının ihlal edildiğini ileri süren kişinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğine başvurulur
- Suç boyutu için şikâyet, suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığına yöneltilir; başka yerde verilen dilekçe yetkili savcılığa gönderilir
- İçerikte kişisel veri işleniyorsa KVKK kapsamında veri sorumlusuna yapılacak başvuru ayrı bir yol olarak işletilebilir
- Yurt dışı merkezli platformlarda temsilci bildirimi ve bildirim kanalları önceden tespit edilmelidir
- Maddi ve manevi tazminat istemi, erişim engeli sürecinden bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülür
Bu metin genel bir yol haritası sunar; içeriğin niteliği, yayıldığı platform ve ihlalin ağırlığı izlenecek yolu değiştirir. İçeriğin yayıldığını fark ettiğiniz ilk gün delil tespitiyle birlikte hukuki destek almanız kayıpları sınırlar.