Bir veri ihlalinde kaybedilen ilk şey çoğu zaman veri değil, delildir. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde yürütülen dosyalarda suç duyurusunun içeriği kadar, duyurudan önceki ilk saatlerde yapılan işlemler de sonucu belirler. Bu rehber, usule aykırı işlem nedeniyle soruşturmanın daralmasını önlemeye odaklanır.
İlk 24 Saat: Delili Bozmadan Koruma
Sisteme yetkisiz erişim fark edildiğinde ilk refleks genellikle sunucuyu yeniden kurmak ya da parolaları değiştirmek olur; oysa bu, saldırının izlerini de siler. Öncelik, kayıtların değişmez biçimde kopyalanmasıdır.
- Sunucu ve uygulama günlüklerinin zaman damgasıyla birlikte alınması
- Erişim kayıtlarının özet değeriyle birlikte saklanması
- İhlale konu hesaplara ait oturum ve IP kayıtlarının ayrıştırılması
- Ekran görüntülerinin tarih görünecek biçimde alınması
- Olaya müdahale eden kişilerin ve yaptıkları işlemin kayda geçirilmesi
Fiilin Doğru Nitelendirilmesi
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ya da verileri bozma ve bilişim sistemleri aracılığıyla haksız çıkar sağlama, TCK içinde farklı hükümlerle düzenlenmiştir. Olay bunlardan hangisine karşılık geliyorsa dilekçe o çerçevede kurulmalıdır. Aynı olayda kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ya da yayılması söz konusuysa, bu yön ayrıca belirtilmelidir. Genel ifadelerle yazılmış bir duyuru, hangi kayıtların isteneceğini savcılığa göstermez.
Suç Duyurusu ile İdari Süreç Aynı Şey Değildir
Ceza soruşturması, veri sorumlusunun idari yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. İhlalin ilgili kişilere ve yetkili kurula bildirilmesi ayrı bir süreçtir ve kendi takvimine tabidir. Aynı şekilde erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması taleplerinin 5651 çerçevesindeki yolu, savcılığa yapılan başvurudan bağımsız işler. Bu üç hattın tek takvimde izlenmemesi, birinde kazanılan zamanın diğerinde kaybedilmesine yol açar.
Dilekçede Somutlaştırılması Gereken Noktalar
- İhlalin fark edildiği an ve fark edilme biçimi
- Etkilenen veri kategorileri ve yaklaşık kayıt sayısı
- Talep edilen araştırma: log kayıtları, abone bilgileri, trafik verileri
- Varsa şüpheliye ilişkin teknik iz ve bağlantı noktaları
- Zararın maddi karşılığına ilişkin ilk belgeler
Sonrasını Baştan Planlamak
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ihtimaline karşı itiraz yolu ve süresi baştan not edilmeli; ayrıca tazminat talebinin hangi mahkemede ileri sürüleceği belirlenmelidir. Ceza dosyasındaki teknik tespitler, sonraki hukuk davasında delil olarak kullanılabildiğinden, talep edilecek incelemeler geniş tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; her ihlalin teknik yapısı ve etkilediği veri kümesi farklıdır. Kayıtlar üzerinde işlem yapılmadan önce hem teknik hem hukuki değerlendirme alınması, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer.