Sosyal medya, e-posta veya banka uygulaması hesabının ele geçirilmesi olaylarında dosyanın gücünü, olayın ağırlığından çok delilin nasıl toplandığı belirler. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bu rehber, delil zincirini usule aykırı işlem riskine karşı denetler.
İlk Saatlerde Kaybolan Deliller
Bilişim uyuşmazlıklarında en değerli veriler en kısa ömürlü olanlardır. Oturum kayıtları, giriş bildirim e-postaları, cihaz doğrulama mesajları ve geçici bağlantı adresleri kısa sürede silinebilir ya da platform tarafından arşive alınabilir. Hesabı geri almak için yapılan aceleci şifre sıfatlama denemeleri de bazen mevcut oturum kayıtlarının üzerine yazılmasına yol açar. Bu nedenle kurtarma işlemine girişmeden önce mevcut ekranların ve bildirim e-postalarının tarih bilgisiyle birlikte kaydedilmesi gerekir.
Dijital Delilin Elde Ediliş Biçimi
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; üzerinde değişiklik yapılabileceği itirazına açıktır. Daha güçlü sonuç, verinin bütünlüğünü gösteren yöntemlerle sağlanır: cihazın adli bilişim usulüyle imajının alınması, dosya özet değerlerinin kayda geçirilmesi, e-posta başlık bilgilerinin ham hâliyle saklanması ve gerektiğinde noter aracılığıyla tespit yaptırılması. Delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği ayrıca değerlendirileceğinden, karşı tarafın cihazına izinsiz erişim gibi yöntemlerden kaçınılmalıdır.
Şikâyet ve İçerik Kaldırma Yolları Ayrı Yürür
- Ceza yolu: Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet, log kayıtlarının ve IP bilgilerinin celbi talebi
- İçerik yolu: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması istemi
- Veri yolu: Kişisel verinin hukuka aykırı yayılması hâlinde KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru
- Tazminat yolu: Maddi ve manevi zarara ilişkin hukuk davası
Usule Aykırılık Üreten Uygulamalar
- Şikâyet dilekçesinde hesap adresinin ve olay tarihinin belirsiz bırakılması
- Log kayıtlarının saklama süresi dolmadan celbinin istenmemesi
- Delilin kaynağı ve elde ediliş tarihi belirtilmeden dosyaya sunulması
- Aynı olay için birbirinden habersiz paralel başvurular yapılması
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Olay zaman çizelgesi dakika ayrıntısıyla çıkarıldı mı?
- Hesabın kayıtlı e-posta ve telefon bilgilerindeki değişiklikler belgelendi mi?
- Maddi zarar doğduysa transfer kayıtları ayrı bir ekte toplandı mı?
- Talep edilen adli işlemler dilekçede tek tek sayıldı mı?
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. Her bilişim dosyasında platformun kayıt politikası ve olayın teknik seyri farklılık gösterdiğinden, başvuru öncesinde konunun bir hukukçuyla ele alınması yararlı olacaktır.