Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik hakkına yönelik saldırıyı hem hızlandırdı hem de ispatı zorlaştırdı. İçerik birkaç saat içinde çoğalıp kaynağından silinebildiği için, tazminat talebinin başarısı çoğu zaman ilk gün atılan adımlarda belirlenir. Bu rehber, TCK 243-245 ile 5651 ve KVKK ekseninde deepfake kaynaklı zarar taleplerinde delil ve merci sırasına odaklanır.
İçerik Kaybolmadan Yapılacaklar
İlk iş, içeriğin bulunduğu adresin tam bağlantısı, yayın tarihi, hesap bilgisi ve görüntülenme verisiyle birlikte tespit edilmesidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir; içeriğin bulunduğu sayfanın tarih ve saat bilgisini de gösterecek biçimde tespiti, sonradan yapılacak tartışmayı büyük ölçüde kapatır. Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyaları da ayrı ayrı kaydedilmelidir, çünkü erişimin engellenmesi talebi adres bazlı sonuç doğurur.
Hangi Talep Hangi Yolda
Deepfake olayları çoğunlukla üç ayrı hattı aynı anda gerektirir: içeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi, ceza soruşturması başlatılması ve uğranılan zararın tazmini. 5651 kapsamındaki erişim engelleme yolu hızlı sonuç verirken, tazminat talebi kişilik hakkının korunmasına ilişkin genel hükümler ile haksız fiil sorumluluğu çerçevesinde ayrı bir yargılamayı gerektirir. Üç hattın birbirini beslemesi için, ilk yolda elde edilen belgeler diğer dosyalara da konulmalıdır.
Tazminat Talebini Zayıflatan Noktalar
- İçeriğin sahte olduğunu ortaya koyacak teknik incelemenin hiç talep edilmemesi
- Zararın yalnızca manevi boyutuyla anlatılıp somut kayıpların belgelenmemesi
- Yayılma zincirinin gösterilmemesi ve sorumluluğu doğuran kişilerin ayrıştırılmaması
- Platforma yapılan bildirimlerin ve gelen yanıtların saklanmaması
- Talebin süresi bakımından, öğrenme anının belgeye bağlanmaması
Uygulama Sırası
- İçerik tespit edilir ve tüm kopyaları listelenir.
- Platforma bildirim yapılır; bildirim tarihi ve yanıtı dosyaya konulur.
- Erişimin engellenmesi talebi hazırlanır ve karar sonrası uygulanma durumu izlenir.
- Ceza şikâyeti, içeriğin niteliğine göre ayrı ayrı nitelendirilerek yapılır.
- Tazminat talebi, elde edilen belgeler tamamlandıkça güncellenerek kurulur.
Kişisel Veri Boyutu
Sahte içerikte kişinin yüzü, sesi veya diğer ayırt edici verileri kullanıldığında KVKK kapsamında ayrı bir hukuka aykırılık gündeme gelir. Veri sorumlusuna yapılacak başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu, tazminat dosyasına da dayanak oluşturacak yazılı bir kayıt üretir; bu nedenle diğer hatlar yürürken bu yol da ihmal edilmemelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin yayıldığı platform, failin belirlenebilirliği ve zararın kapsamı sonucu doğrudan etkilediğinden, adım atmadan önce somut olaya özgü hukuki destek alınması gerekir.