Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağdurun karşılaştığı temel sorun, içeriğin hızla çoğalması ve kaynağının kısa sürede kaybolmasıdır. Bu dosyalarda başarı, hukuki nitelendirmeden önce delilin doğru anda ve doğru yöntemle sabitlenmesine bağlıdır.
Fiili Doğru Nitelendirmek
Deepfake içerik tek bir suç tipine karşılık gelmez. İçeriğin niteliğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, hakaret, şantaj, dolandırıcılık ya da müstehcenlik gündeme gelebilir. İçeriğin üretilmesi sürecinde bir hesaba veya sisteme izinsiz erişim sağlanmışsa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim sistemlerine yönelik suçlar da ayrıca değerlendirilir. Şikâyete bağlı suçlar bakımından öğrenmeden itibaren işleyen şikâyet süresinin kaçırılmaması gerekir; bu nedenle nitelendirme baştan yapılmalıdır.
Delil Kaybolmadan Sabitlenmesi
- İçeriğin tam bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisi kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, sayfanın tarih ve saat bilgisini de içeren tam kayıt alınır.
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri hesaplanır ve değişmediği gösterilebilir hâle getirilir.
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması, sonradan içerik silinse dahi ispat gücü sağlar.
- İçeriği paylaşan ve yayan diğer hesaplar ayrı bir listede toplanır.
Erişimin Engellenmesi Yolu
5651 sayılı Kanun, özel hayatın gizliliğini ihlal eden ve kişilik haklarına saldırı oluşturan içerikler için hızlı işleyen bir erişim engeli mekanizması öngörür. Başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır ve karar kısa sürede verilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, talebin içeriğin tamamı yerine somut bağlantı adresleri üzerinden yapılmasıdır; belirsiz talepler reddedilebilir. İçerik yeniden yayımlandığında yeni adresler için ek talep sunulması gerekir.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerikte kullanılan yüz ve ses verisi, KVKK anlamında kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle ceza soruşturmasına paralel olarak veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu da işletilebilir. İki yolun birlikte yürütülmesi, hem içeriğin kaldırılması hem de yayılmanın durdurulması bakımından etkilidir. Ayrıca kişilik haklarına saldırıdan doğan manevi tazminat talebi ayrı bir dosya olarak kurgulanmalıdır.
Faili Belirleme Adımı
- Hesabın açılışına ilişkin trafik bilgisinin soruşturma kapsamında istenmesi talep edilir.
- İçeriğin ilk paylaşıldığı platform ile sonradan yayan platformlar ayrıştırılır.
- Ödeme ya da reklam ilişkisi varsa bu kayıtların temini istenir.
- Mağdurla önceden husumeti bulunan kişiler dilekçede gerekçeli biçimde belirtilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin türü, yayıldığı mecra ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirir. İçeriğin hızla çoğalması nedeniyle, tespit ve başvuru işlemlerini geciktirmeden hukuki destekle yürütmeniz önerilir.