İnternet üzerinden gerçekleşen bir saldırıda iki ayrı hedef vardır: içeriğin bir an önce yayından kaldırılması ve failin cezai sorumluluğunun sağlanması. Bu iki yol farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı delil standartlarına tabidir. TCK’nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bu alanın çerçevesini oluşturur.
İlk 24 Saat: Delil Tespiti
Dijital içerik silinebilir, düzenlenebilir veya erişime kapatılabilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş şikâyet değil, tespittir. Toplanması gerekenler:
- İçeriğin tam adresini (URL) gösteren, tarih ve saat bilgisi görünen ekran görüntüleri
- Hesap adı, profil bağlantısı ve varsa iletişim kayıtlarının bütünlüklü dökümü
- Ödeme veya para transferi varsa banka dekontları ve işlem numaraları
- Mümkünse noter aracılığıyla yapılan tespit ya da resmî tutanak
Ekran görüntüsünün tek başına ispat gücü sınırlıdır; adresin ve zamanın görünür olması, sonraki aşamada içeriğin kaynağına ulaşılmasını sağlar.
İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarının ihlal edildiğini ileri süren kişiye içeriğin çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini talep etme imkânı tanır. Bu talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir; hâkimliğin verdiği karar erişim sağlayıcılara bildirilerek kısa sürede uygulanır. Özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi gecikmesinde sakınca bulunan hâller için ayrı ve daha hızlı bir usul öngörülmüştür. Talebin kapsamı belirlenirken tüm siteye değil, ihlal oluşturan içeriğe yönelik bir sonuç istenmesi, kararın uygulanabilirliğini artırır.
Suç Duyurusunda Şikâyet Süresini Gözden Kaçırmamak
Cezai yol bakımından belirleyici ayrım, fiilin resen soruşturulan bir suç mu yoksa şikâyete bağlı bir suç mu olduğudur. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri bozma gibi fiiller ile şikâyete bağlı suçlar farklı rejime tabidir. Şikâyete bağlı suçlarda, fiili ve failini öğrenmeden itibaren işlemeye başlayan altı aylık şikâyet süresi geçirildiğinde soruşturma yapılamaz. Failin kim olduğu bilinmiyorsa süre henüz işlemeye başlamamış sayılabilir; ancak bu belirsizliğe güvenip beklemek, delilin kaybolması riskini büyütür.
KVKK Yolu ile Ceza Yolunun Birlikte İşletilmesi
Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayımlandığı hâllerde, ceza soruşturmasından bağımsız olarak veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet yolu da açıktır. Bu iki yol birbirini engellemez; aksine idari süreçte elde edilen kayıt ve yazışmalar, ceza dosyasında destekleyici belge hâline gelebilir.
Kapanış
Dijital uyuşmazlıklarda zaman, delilin kendisidir. İçerik yayından kalktıktan sonra yapılan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır. Somut olayın niteliğine göre izlenecek yol değiştiğinden, tespit yapıldıktan hemen sonra hukuki değerlendirme alınması önerilir.