Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, en kritik unsurdur. İçerik kısa sürede yayıldığı ve kaynağı silindiği için, geç kalan başvurularda hem delil hem de fail bilgisi kaybolur. Bu tür dosyalarda iki ayrı hat paralel yürütülür: içeriğin yayından kaldırılmasına yönelik hızlı yol ve ceza soruşturması. İkisini karıştırmak, en sık görülen usul hatasıdır.
İlk Saatlerde Delil Koruma
Şikâyet dilekçesi yazılmadan önce içerik kaydedilmelidir. Aksi hâlde içerik silindiğinde iddianın maddi dayanağı kalmaz.
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, hesap adı ve profil bilgisi kaydedilir
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse tarih bilgisini de gösteren ekran videosu alınır
- Dosyanın orijinali indirilerek üstveri bilgileriyle birlikte saklanır
- Paylaşım tarihi, etkileşim sayısı ve yorumlar not edilir
- Gerekiyorsa noter aracılığıyla tespit yaptırılır
Hangi Suç Tipleri Gündeme Gelir
Deepfake içerik tek bir suç tanımına oturmaz; olayın niteliğine göre farklı hükümler devreye girer. Görüntünün rıza dışı üretilip yayılması özel hayatın gizliliğine ve kişilik haklarına yönelik ihlaller doğurabilir; içerik itibar zedeleyici ifadeler taşıyorsa hakaret, gerçek dışı suç isnadı içeriyorsa iftira gündeme gelir. Sahte içerik menfaat sağlamak için kullanılmışsa dolandırıcılık boyutu değerlendirilir. Hesap ele geçirilerek üretim ve paylaşım yapılmışsa Türk Ceza Kanunu'nun bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri kapsamındaki fiiller ayrıca tartışılır.
İçeriğin Kaldırılması: 5651 Yolu
Ceza soruşturması sonuçlanana kadar beklemek gerekmez. 5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebinde bulunma imkânı verir. Bu başvuru, savcılığa yapılan suç duyurusundan bağımsızdır ve daha hızlı sonuç verir. Talep dilekçesinde ihlalin hangi kişilik hakkına yönelik olduğu ve içeriğin tam adresi ayrı ayrı gösterilmelidir; adres eksikliği en sık görülen ret sebebidir.
Kişisel Veri Boyutu ve Şikâyet Süresi
Yüz görüntüsü ve ses kaydı, 6698 sayılı Kanun kapsamında korunan kişisel veridir; biyometrik nitelik taşıyan veriler bakımından koruma daha da sıkıdır. Bu nedenle veriyi işleyen platform veya kişiye yönelik ayrı bir başvuru hattı da kurulabilir. Ceza hattında ise takibi şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresi kaçırılmamalıdır. Başvurunun doğrudan mahkemeye değil, Cumhuriyet başsavcılığına yapılması gerektiği de gözden kaçırılmamalıdır.
Sonuç
Bu tür dosyalarda başarı, hukuki nitelendirmeden önce delilin korunmasına bağlıdır. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin türü, yayıldığı platform ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştireceğinden somut olayda profesyonel destek alınması uygun olur.