Yapay zeka ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin bir an önce erişime kapatılması ve sorumluların tespiti. Bu iki hedef aynı dosyada değil, farklı mercilerde ve farklı usullerle yürür. Merciler arasındaki bu ayrımın bilinmemesi, hem içeriğin çoğalmasına hem de süre kaybına yol açar.
Aynı Anda İşleyen Üç Ayrı Hat
Deepfake içeriği söz konusu olduğunda birbirini dışlamayan üç yol vardır. Birincisi 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebidir; bu talep sulh ceza hakimliğine yöneltilir. İkincisi, kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutuyla KVKK kapsamında veri sorumlusuna ve ardından Kurula yapılan başvurudur. Üçüncüsü ise TCK kapsamındaki suç duyurusudur; içeriğin niteliğine göre özel hayatın gizliliği, hakaret, iftira veya müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir.
Erişim Engeli Talebinde Somutluk Şartı
Erişimin engellenmesi kararları, içeriğin tamamına yönelik genel ifadelerle değil, adres bazında verilir. Bu nedenle başvuruya konu her bağlantının tam adresiyle listelenmesi gerekir. Sadece platform adının yazıldığı talepler, ölçülülük değerlendirmesi nedeniyle karşılık bulmayabilir. İçerik farklı hesaplarda yeniden yayımlandığında, mevcut karara dayanılarak genişletme talebinde bulunulup bulunulamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Merci Karışıklığının Bedeli
- Erişim engeli talebinin savcılığa suç duyurusu içinde eritilmesi ve acil sonucun gecikmesi
- Kişilik hakkı ihlali ile veri koruma ihlalinin tek dilekçede karıştırılması
- Yurt dışı merkezli platformlarda muhatap temsilcinin belirlenmemesi
- Tazminat talebinin ceza dosyasından beklenmesi ve hukuk davasının hiç açılmaması
İçerik Kaybolmadan Delili Sabitleme
Deepfake dosyalarının en kırılgan yanı, içeriğin kısa sürede silinmesi veya hesabın kapatılmasıdır. Bu nedenle başvuru öncesinde ekran görüntüsü almak yeterli sayılmamalı; bağlantı adresi, yayın tarihi, görüntüleme sayısı ve içeriğin kendisi bir bütün olarak kayıt altına alınmalıdır. İçeriğin sahteliğine dair teknik inceleme talebinin hangi aşamada ileri sürüleceği de baştan planlanmalıdır; dosyaya geç giren teknik değerlendirme, çoğu zaman gecikmiş bir savunma aracına dönüşür.
Kaldırma Kararından Sonrası
Erişim engeli, içeriğin üretilmiş olmasından doğan zararı ortadan kaldırmaz. Karar alındıktan sonra tazminat ve ceza boyutunun ayrı dosyalar halinde yürütülmesi, hem delil düzenini korur hem de her dosyanın kendi usulüne uygun ilerlemesini sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve zararın kapsamı izlenecek yolu değiştirebileceği için, adım atmadan önce dosyaya özel hukuki görüş alınması önerilir.