İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle kişilik hakkı zedelenen kişinin karşılaştığı ilk teknik sorun, talebin esası değil muhatabıdır. Erişimin engellenmesi, içeriğin yayından çıkarılması ve arama sonuçlarından ilişkilendirmenin kaldırılması birbirine benzese de dayanakları, muhatapları ve inceleme usulleri ayrıdır. Bu rehber, TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde görev ve yetki sorununu, usule aykırı işlem riskini merkeze alarak ele alır.
Üç Ayrı Kanalı Birbirine Karıştırmamak
Uygulamada tek bir dilekçeyle her sonucun alınacağı varsayımı yaygındır. Oysa kanallar birbirinden ayrılır:
- İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi: 5651 sayılı Kanun kapsamında, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuru.
- Arama sonuçlarından çıkarma: kişisel verilerin korunması mevzuatı çerçevesinde önce veri sorumlusuna, sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yapılan başvuru.
- Suç oluşturan fiiller: bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, verileri engelleme veya bozma iddiasında Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet.
Üç kanal aynı olayda birlikte işletilebilir; ancak her biri kendi usulüne, kendi süresine ve kendi merciine tabidir. Birinden alınan sonuç diğerinin yerine geçmez.
Sulh Ceza Hâkimliği Başvurusunda Kapsam ve Ölçülülük
5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruda hâkimlik, içeriğin kişilik hakkını ihlal edip etmediğini sınırlı ve hızlı bir incelemeyle değerlendirir. Bu bir tazminat yargılaması değildir; talebin bağlantı adresi düzeyinde belirlenmiş, ölçülü ve ihlalle orantılı olması beklenir. Sitenin tamamını kapsayan geniş talepler, ifade özgürlüğüyle denge gerekçesiyle karşılanmayabilir.
Bu aşamada en sık görülen eksik, bağlantı adreslerinin tek tek gösterilmemesi ve içeriğin başvuru anındaki hâlinin belgelenmemesidir. Karar verilse dahi adres belirsizse infaz edilemez hâle gelir.
Ceza Şikâyeti ile Kaldırma Talebinin Ayrışması
Hesabın izinsiz kullanılması veya sisteme hukuka aykırı erişim iddiası varsa şikâyet yolu ayrıca yürütülür. Savcılık soruşturmasının başlaması içeriğin kaldırılmasını kendiliğinden sağlamaz; kaldırma için ilgili usul bağımsız olarak işletilmelidir. Aynı şekilde kaldırma kararı alınmış olması cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Usule Aykırı İşlemin Somut Bedeli
- Görevsiz veya yetkisiz mercie yapılan başvuruda geçen süre, içeriğin çoğalmasına ve trafik kaydının kaybolmasına yol açar.
- Adres belirtilmeyen taleplerde karar uygulanabilir olmaktan çıkar.
- Veri sorumlusuna önce başvurulmadan doğrudan Kurul'a gidilmesi, başvurunun usul yönünden değerlendirilmesiyle sonuçlanabilir.
- Tarih ve adres bilgisi taşımayan ekran görüntüsünün ispat değeri zayıf kalır.
Başvuru Öncesi Sıralama
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve erişilebilir hâli belgelenir.
- İhlal türü (kişilik hakkı, kişisel veri, suç teşkil eden fiil) ayrıştırılır.
- Her tür için ayrı muhatap ve ayrı talep metni hazırlanır.
- Talep, yalnızca ihlal oluşturan bağlantılarla sınırlanır.
- Ret ihtimaline karşı itiraz süresi başvuru günü takvime işlenir.
Burada aktarılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir; içeriğin türü, yayıncının statüsü ve olayın gelişimi doğru merciin belirlenmesini değiştirebilir. Adım atmadan önce güncel mevzuat metni üzerinden dosyaya özgü hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.