Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından aynı anda birden fazla hukuki yolu gündeme getirir. Ceza soruşturması, içeriğin erişime kapatılması ve tazminat talebi birbirinden bağımsız hatlardır; biri diğerini kendiliğinden başlatmaz. Bu nedenle ilk saatlerde atılan adımların hangi mercie yöneltildiği belirleyici olur.
Şikâyet Dilekçesi Nereye Verilir
Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; kolluk birimlerine yapılan bildirim de savcılığa iletilir. Takibi şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresi bulunduğundan, öğrenme tarihinin belgelenmesi önem taşır. Deepfake içerikler somut olaya göre kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya nitelikli dolandırıcılık gibi farklı suç tiplerine temas edebilir. Dilekçede olayın anlatımı hangi suça vurgu yapılacağını belirlediğinden, hukuki nitelendirme savcılığa bırakılsa bile fiilin ayrıntılı anlatılması gerekir. 5651 ve KVKK kapsamındaki idari başvurular ise ceza şikâyetinin yerine geçmez.
Yer Bakımından Yetki: Dijital Ortamın Belirsizliği
Ceza yargılamasında yetki kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. İnternet üzerinden işlenen fiillerde bu yerin tespiti güçtür; içeriğin yüklendiği, yayıldığı veya sonucun doğduğu yer tartışmaya açılabilir. Mağdurun yerleşim yerindeki savcılığa yapılan başvuru, yetkisizlik kararıyla başka bir yere gönderilebilir; bu gönderme şikâyet hakkını ortadan kaldırmaz ancak zaman kaybettirir. Bu nedenle dilekçede içeriğin ilk görüldüğü yer, platform bilgisi ve erişim tarihleri açıkça yazılmalıdır.
Erişimin Engellenmesi İçin Ayrı Bir Yol
İnternet ortamındaki yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilenler, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebinde bulunabilir. Bu talep, ceza soruşturmasından bağımsız olarak ve genellikle daha hızlı sonuç verir. Talep dilekçesinde bağlantı adreslerinin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karara dönüşmeyebilir.
Delil Kaybını Önleyen İlk Adımlar
- İçeriğin bağlantı adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kayıt altına alınmalıdır.
- Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, mümkünse noter tespiti ya da tarih damgalı kayıt tercih edilmelidir.
- İçeriği paylaşan hesapların kullanıcı adları ve profil bilgileri saklanmalı, hesap silinme ihtimaline karşı hızlı hareket edilmelidir.
- Cihaz ve hesap güvenliği kontrol edilmeli; erişim kayıtları silinmemelidir.
Paralel Yürüyen Talepler
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat davası hukuk mahkemesinde açılır ve ceza dosyasının sonucu beklenmeden yürütülebilir. Verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK kapsamında ayrı bir başvuru zinciri gündeme gelir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; her olayda içeriğin niteliği ve yayılma biçimi farklı hukuki yolları öne çıkarır. Delillerin hızla kaybolabildiği bu tür dosyalarda, ilk başvuru yapılmadan önce hukuki destek alınması sonucu doğrudan etkiler.