İnternette yayımlanan içerik nedeniyle hak ihlali yaşayan kişiler için iki ayrı yol vardır: içeriğe erişim engeli sağlanması ve fiilin suç oluşturması hâlinde soruşturma başlatılması. Bu rehber TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 ve KVKK ekseninde bu iki yolun mercilerini ve süre risklerini ayrıştırır.
Erişim Engeli Talebi Nereye Yapılır?
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişinin doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurabilmesine imkân tanır. Başvuru, içeriğin URL adresi düzeyinde ve ihlalin somut olarak gösterilmesiyle yapılmalıdır. Hâkimliğin kararı Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla uygulanır. Ayrıca içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvurularak içeriğin kaldırılması da istenebilir; bu yol denenmiş olsa dahi hâkimliğe başvurma hakkı ortadan kalkmaz.
Kararın Kısa Süreleri
- Sulh ceza hâkimliğinin talep üzerine karar verme süresi kanunda kısa tutulmuştur; başvurunun eksiksiz yapılması bu nedenle önemlidir.
- Ret kararına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren kısa bir süre içinde nöbetçi hâkimliğe yapılır.
- Talebin URL bazlı olmaması hâlinde ölçülülük gerekçesiyle ret ihtimali yükselir.
- İçerik silinip yeniden yayımlandığında yeni adres için ek başvuru gerekebilir.
- Kişisel verilerin yayımı söz konusuysa KVKK kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
Suç Duyurusunda Merci ve Şikâyet Süresi
Suç duyurusu, Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; kolluğa yapılan başvuru da savcılığa iletilir. Yetki bakımından suçun işlendiği yer esas alınmakla birlikte, bilişim yoluyla işlenen fiillerde mağdurun bulunduğu yer savcılığına yapılan başvurular da işleme alınıp yetkili yere gönderilir. Hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda TCK, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresi öngörür. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvuru, içerik ne kadar ağır olursa olsun kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanır.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
- İçeriğin tam URL adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse noter tespiti veya bilirkişi eliyle tespit tercih edilir.
- Yayının erişilebilirliği ve yayılma düzeyi belgelenir.
- Hesap adı, profil bilgileri ve varsa iletişim kayıtları ayrı klasörde toplanır.
- Trafik bilgilerinin saklama sürelerinin sınırlı olduğu dikkate alınarak başvuru geciktirilmez.
İki Yolun Birlikte Yürütülmesi
Erişim engeli kararı zararı durdurur ancak failin cezai sorumluluğunu doğurmaz; suç duyurusu ise içeriğin çevrimiçi kalmasını kendiliğinden engellemez. Bu nedenle çoğu dosyada iki yolun eşzamanlı yürütülmesi gerekir. Ayrıca maddi ve manevi tazminat talebi ayrı bir hukuk davasının konusudur ve kendi zamanaşımına tabidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin niteliği ve yayın tarihi hem başvuru yolunu hem süreyi belirler. Delillerin silinme riski nedeniyle vakit kaybetmeden hukuki destek almanız yerinde olur.