İnternette yayılan bir içerik nedeniyle zarar gören kişinin önünde birbirinden farklı iki yol vardır: içeriğin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi ile içeriği üretenler hakkında ceza soruşturması başlatılması. Bu iki yol farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı ispat mantığına dayanır. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde ikisini birlikte yürütürken en çok karşılaşılan sorun, içeriğin kaldırılmasıyla birlikte delilin de ortadan kaybolmasıdır.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Amaç
Erişimin engellenmesi talebi, zararın büyümesini durdurmayı amaçlar ve hızlı sonuç veren bir tedbir niteliğindedir. Suç duyurusu ise failin belirlenmesini ve cezai sorumluluğun tespitini hedefler. Yalnızca birincisi işletildiğinde içerik erişime kapanır ancak sorumlular hakkında bir işlem yapılmaz; yalnızca ikincisi işletildiğinde ise soruşturma sürerken yayının etkisi devam eder. Doğru strateji çoğu olayda ikisinin sıralı biçimde kurgulanmasıdır.
Delil Kaybolmadan Sabitlenmesi
Erişim engeli kararı uygulandığı anda içeriğin görüntülenmesi mümkün olmaz. Bu nedenle talep iletilmeden önce içeriğin kayıt altına alınması gerekir.
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileriyle birlikte görüntülenmesi
- Ekran görüntüsünün tarih ve saat bilgisini içerecek şekilde alınması
- Yorum ve paylaşım sayıları gibi yayılma verilerinin not edilmesi
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılması
- Aynı içeriğin yansıtıldığı diğer adreslerin de listelenmesi
Şikayet, Uzlaştırma ve Dava Kararı
Fiilin niteliği, sürecin nasıl ilerleyeceğini belirler. Hakaret gibi bazı suçlar uzlaştırma kapsamında değerlendirilirken, bilişim sistemine hukuka aykırı erişim ve veriye yönelik fiiller bakımından süreç farklı işler. Uzlaştırma teklifi geldiğinde verilecek karar yalnızca duygusal değil, stratejik bir tercih olmalıdır: içerik gerçekten kaldırılıyor mu, tekrarlanmayacağına ilişkin somut bir taahhüt var mı, aynı kişi başka adreslerden yayına devam ediyor mu soruları önceden yanıtlanmalıdır.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- İçeriğin kişilik hakkı ihlali mi yoksa suç oluşturan bir fiil mi olduğunun belirlenmesi
- Delil tespitinin erişim engeli talebinden önce tamamlanması
- Talep edilecek adreslerin tek tek ve eksiksiz listelenmesi
- Kişisel veri içeren yayınlar için ayrıca veri sorumlusuna başvuru yolunun değerlendirilmesi
- Aynı içeriğin yeniden yayınlanması ihtimaline karşı izleme planı kurulması
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayın platformu ve failin belirlenebilirliği süreci değiştireceğinden, adım atmadan önce bir hukukçudan destek alınması yerinde olacaktır.