Oltalama (phishing) dosyalarında en büyük kayıp, paranın gitmesinden değil dijital izlerin süresi içinde talep edilmemesinden doğar. Trafik ve işlem kayıtları belirli süreler sonunda ortadan kalkabildiği için, şikâyetin gecikmesi çoğu zaman geri döndürülemez. Bu rehber, Türk Ceza Kanunu'nun bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri kapsamındaki olaylarda delil zincirini kurmanın zaman planına odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Olayın fark edildiği andan itibaren yapılacak işlemler sıralıdır: bankaya ya da ödeme kuruluşuna derhal bildirim, kartın/hesabın bloke edilmesi, cihazın internet bağlantısının kesilmesi ve mevcut hâlin bozulmadan kayıt altına alınması. Şifre değiştirmek gerekiyorsa bu işlem başka bir cihazdan yapılmalı, mağdur cihazının içeriği silinmemelidir. Silme ve biçimlendirme, sonradan yapılacak incelemede en çok karşılaşılan delil kaybı sebebidir.
Hangi Kayıt Nerede Tutulur?
- Sahte siteye ait alan adı, IP ve barındırma bilgileri: erişim sağlayıcı ve yer sağlayıcı kayıtları (5651 sayılı Kanun çerçevesinde)
- Para hareketleri: gönderen ve alıcı hesap dökümleri, işlem referans numaraları
- SMS ve e-posta: başlık (header) bilgisiyle birlikte tam metin
- Cihaz izleri: uygulama bildirimleri, tarayıcı geçmişi, indirilen dosyalar
- İletişim: arayan numara, çağrı saatleri, mesajlaşma uygulaması kayıtları
Ekran Görüntüsü Tek Başına Yeterli mi?
Ekran görüntüsü değerli bir başlangıçtır ancak tek başına zayıftır; kolayca üretilebildiği için tarih, kaynak ve bütünlük bilgisiyle desteklenmelidir. Mümkünse sayfanın tam adresi görünecek şekilde kayıt alınmalı, mesajların özgün hâli cihazda korunmalı ve kayıtların tamamı silinmeden yedeklenmelidir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat gereği üçüncü kişilere ait verilerin gereksiz biçimde paylaşılmamasına da dikkat edilmelidir.
Şikâyet Dilekçesinde Zincirin Kurulması
Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyette olay, kronolojik ve numaralandırılmış biçimde anlatılmalıdır. Dilekçede talep edilecek araştırmalar açıkça yazıldığında süreç hızlanır: ilgili alan adına ilişkin kayıtların istenmesi, para transferinin izlendiği hesaplar üzerinde inceleme yapılması ve gecikmeksizin tedbir talep edilmesi bunlardandır. Zincirin her halkası için hangi belgenin hangi kurumdan isteneceği ayrı ayrı belirtilmelidir.
Usule Aykırı Delil Toplamanın Bedeli
Mağdur tarafın kendi imkânlarıyla karşı tarafın hesabına, cihazına veya hesaplarına erişmeye çalışması hem delili tartışmalı hâle getirir hem de kendisi bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Delilin nasıl elde edildiği, içeriği kadar önemlidir; hukuka aykırı yolla elde edilen kayıt dosyada değerlendirilemeyebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; olayın teknik ayrıntısı izlenecek yolu değiştirebilir. Kayıtların saklama süreleri nedeniyle başvurunun geciktirilmemesi, uzman desteğiyle hareket edilmesi önerilir.