Oltalama (phishing) saldırılarında mağdurun karşılaştığı ilk sorun, aynı olayın birden fazla mecrada birden fazla mercii ilgilendirmesidir. Aynı fiil hem TCK kapsamında bir soruşturmayı, hem 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi talebini, hem de KVKK kapsamında bir veri ihlali başvurusunu gündeme getirebilir. Bu üç hattın süreleri ve muhatapları aynı değildir; karışması hak kaybı üretir.
Üç Ayrı Hat, Üç Ayrı Muhatap
- Ceza hattı: Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri bozmaya ilişkin fiiller ile bilişim sistemi araç kılınarak işlenen dolandırıcılık burada değerlendirilir.
- Erişim hattı: Sahte sayfanın ya da kişilik hakkını ihlal eden içeriğin kaldırılması için 5651 sayılı Kanun uyarınca sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
- Veri hattı: Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi söz konusuysa, önce veri sorumlusuna başvurulur; sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu yolu açılır.
Görevli Mahkeme Nitelendirmeye Göre Değişir
Ceza yargılamasında görevli mahkeme, fiilin iddianamede hangi suç olarak nitelendirildiğine bağlıdır. Banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığı, bilişim sistemleri üzerinden gerçekleştirilen nitelikli hâllerde görev ağır ceza mahkemesine geçebilirken, temel hâllerde asliye ceza mahkemesi görevlidir. Mağdurun buradaki pratik ödevi mahkemeyi belirlemek değil, nitelendirmeyi destekleyen delilleri en baştan dosyaya koymaktır.
Yer Yönünden Yetki ve Dijital Suçun Konumsuzluğu
Dijital ortamda fiilin işlendiği yerin tespiti tartışmalıdır. Uygulamada mağdurun bulunduğu yer savcılığına yapılan şikâyet işleme alınır ve gerekirse yetkili yer savcılığına gönderilir. Bu nedenle mağdurun ikametgâhından başvuru yapması zaman kaybı değil, süreyi koruyan bir adımdır.
Süre Riskinin Yoğunlaştığı Noktalar
- Erişim engelleme kararlarına karşı itiraz süreleri kısadır; ret kararı tebliğ edilir edilmez takvime işlenmelidir.
- Ödeme aracı üzerinden gerçekleşen yetkisiz işlemlerde bankaya bildirim, sözleşmesel süreye tabidir; gecikme zarar paylaşımını değiştirebilir.
- Dijital deliller kısa sürede silinir; log kayıtlarının muhafazası için erken talep şarttır.
Delil Paketini Başvurudan Önce Kapatın
Sahte sayfanın tam adresi, yönlendirme zinciri, gelen SMS ve e-postaların başlık bilgileri, işlem saatleri ve alıcı hesap bilgileri tek dosyada toplanmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; tarih, saat ve kaynak adresi görünür biçimde kaydedilmeli, mümkünse noter ya da bilirkişi tespiti düşünülmelidir.
Aktarılan bilgiler yol gösterici niteliktedir. Saldırının teknik akışı ve kaybın gerçekleştiği kanal değiştikçe izlenecek sıra da değişeceğinden, ilk yirmi dört saat içinde bir hukukçuya danışmak sonraki adımların kalitesini belirler.