Bir veri ihlalinde en kritik kayıp, çoğu zaman verinin kendisi değil, ihlali gösteren dijital izlerin süresi içinde kayıt altına alınmamasıdır. Log kayıtları belirli sürelerle saklanır; ekran görüntüsü alınmayan bir içerik kaldırıldığında geriye kanıt kalmaz. Bu rehber TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde suç duyurusunun nereye ve nasıl yapılacağını ele alır.
Yer Bakımından Yetki: Bilişimin Zor Sorusu
Ceza muhakemesinde kural, suçun işlendiği yer mahkemesinin ve o yer Cumhuriyet başsavcılığının yetkili olmasıdır. Bilişim suçlarında fiilin gerçekleştiği yer, sunucunun bulunduğu yer ve sonucun doğduğu yer birbirinden farklı olabilir; failin bulunduğu yer ise çoğu zaman baştan bilinmez. Uygulamada mağdur, bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunur; savcılık yetkisizlik kararıyla dosyayı yetkili yere gönderir. Bu, şikâyetin geçersiz olduğu anlamına gelmez. Önemli olan, şikâyetin süresinde ve içeriği eksiksiz biçimde kayda girmesidir.
Hangi Talep Hangi Mercie
- Ceza soruşturması: sisteme girme, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme, yayma veya bozma iddiaları için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet
- İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi: 5651 kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvuru
- İdari yaptırım: veri sorumlusunun yükümlülüklerini ihlali bakımından Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikâyet
- Tazminat: maddi ve manevi zarar için hukuk mahkemesinde ayrı bir dava
Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; paralel yürütülebilir. Ancak biri için toplanan delil diğerinde kendiliğinden kullanılmaz, bu nedenle belge seti her başvuru için ayrıca hazırlanmalıdır.
Dijital Delili Kaybetmeden Toplamak
- İçeriğin URL, tarih ve saat bilgisiyle birlikte ekran görüntüsü; mümkünse sayfa kaynağının kaydı
- Sisteme yapılan erişimlere ilişkin log kayıtları, IP adresleri ve oturum bilgileri
- Yetkisiz erişim uyarıları, giriş bildirimleri ve e-posta yönlendirme kayıtları
- Cihaza el konulması ihtimaline karşı adli bilişim usulüne uygun imaj alınması
- Veri sorumlusunun ihlal bildirimi yaptıysa bildirim metni ve tarihi
Delilin nasıl elde edildiği, içeriği kadar önemlidir. Hukuka aykırı yolla elde edilen kayıtlar hükme esas alınamaz; bu nedenle başkasına ait hesap ve cihazlar üzerinden yapılan incelemelerden kaçınılmalıdır.
Süre ve Şikâyet Hakkı
Bilişim alanındaki suçların bir kısmı soruşturulması şikâyete bağlı olmayan suçlardandır; bir kısmı ise şikâyet süresine tabidir. Bu ayrım yapılmadan beklenen her gün, hem şikâyet hakkını hem de log saklama süreleri nedeniyle delili tüketebilir. Verilerin saklama süresi dolmadan koruma tedbiri talep edilmesi, dosyanın en belirleyici adımlarındandır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İhlalin türü, verinin niteliği ve sistemin yapısı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk saatlerde hukuki ve teknik destek birlikte alınmalıdır.