İnternet üzerinden yayılan bir içerik nedeniyle hak ihlali yaşandığında zaman en kıymetli unsurdur. İçerik kısa sürede çoğaltılır, kaynak hesap kapatılır, ekran görüntüsü tek başına yetersiz kalır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi yolunun etkili kullanılabilmesi, doğru mercie gitmenin yanında delil zincirinin ilk saatte kurulmasına bağlıdır.
Talebi Hangi Merci Karara Bağlar?
Kişilik haklarının ihlali iddiasına dayanan erişimin engellenmesi taleplerinde karar mercii sulh ceza hâkimliğidir; başvuru doğrudan yapılabileceği gibi ilgili kurum aracılığıyla da yürütülebilir. Bunun yanında özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi hâller için ayrı bir usul öngörülmüştür. Aynı içerik hem suç teşkil ediyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet yolu, hem de tazminat gerektiriyorsa hukuk mahkemesinde dava yolu paralel yürütülebilir. Yalnızca tek bir yola başvurulması, diğer taleplerin süresini durdurmaz.
Dijital Delil Zinciri Nerede Kopar?
Dijital delilin değeri, elde edilme biçimine ve bütünlüğünün korunmasına bağlıdır. Zincir çoğunlukla şu noktalarda kopar:
- Yalnızca telefonla çekilen, tarih ve adres bilgisi görünmeyen ekran görüntüleri
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresinin kaydedilmemesi
- İçeriğin kaldırılmasından sonra hiçbir kopyanın kalmaması
- Delil elde edilirken başkasının hesabına izinsiz erişilmesi
- Cihazın sonradan biçimlendirilmesi ya da uygulamanın silinmesi
Hukuka aykırı biçimde elde edilen kaydın yargılamada dikkate alınmaması ihtimali, delil toplarken yöntem seçimini içerik kadar önemli hâle getirir.
Tespitin Zamanlaması
İçerik yayında iken tespit yaptırmak, sonradan yapılacak her açıklamadan güçlüdür. Bu amaçla noter aracılığıyla tespit, uzman raporu ya da mahkemeden delil tespiti talebi düşünülebilir. Tespit tutanağında bağlantı adresi, erişim tarihi ve saati, içeriği yayınlayan hesap bilgisi ve varsa etkileşim sayıları yer almalıdır. Ayrıca içeriği barındıran sağlayıcıya yapılan bildirimin tarihi de dosyaya konulmalıdır; bu tarih, sonraki sorumluluk tartışmasında belirleyici olabilir.
Yanlış Mercie Başvurmanın Bedeli
Talebin niteliği ile merci uyuşmadığında dosya reddedilir ve içerik yayında kalmaya devam eder. Bu süre içinde içerik başka platformlara taşınırsa, sonraki başvuruların her biri için yeniden adres tespiti gerekir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin hangi hakkı, hangi biçimde ihlal ettiği tek cümleyle tanımlanmalı; talep de bu tanıma göre şekillendirilmelidir. Talebin kapsamı, tüm siteyi değil ihlale konu içeriği hedeflemelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut içeriğin niteliğine göre izlenecek yol değişebilir. Hak ihlali yaşadığınızı düşünüyorsanız, delilleri koruyarak vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.