Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağdurun en büyük dezavantajı, içeriğin dijital ve silinebilir olmasıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK farklı yollar açar; ancak her üç yolun da ortak zayıf noktası delil zincirinin kurulamamasıdır. Bu rehber, içerik ortadan kalkmadan önce atılması gereken adımlara ve hangi talebin nereye yöneltileceğine odaklanmaktadır.
Aynı İçerik, Üç Farklı Hukuki Yol
Deepfake içerik karşısında birbirini dışlamayan üç hat vardır. Cezai hat, içeriğin niteliğine göre farklı suç tiplerini gündeme getirir. Erişimin engellenmesi hattı, içeriğin yayından kaldırılmasına yöneliktir ve hızlı sonuç verme potansiyeli taşır. Özel hukuk hattı ise kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat ve durdurma taleplerini kapsar. Kişisel veri boyutu varsa idari yol da eklenir. Hangi hattın öne alınacağı, içeriğin yayılma hızına ve failin belirlenebilirliğine göre kararlaştırılmalıdır.
Erişim Engelleme Talebi Nereye Yöneltilir?
İçeriğin kaldırılmasına yönelik taleplerde önce yer sağlayıcıya ya da içerik sağlayıcıya başvuru yolu bulunur; sonuç alınamaması hâlinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Talep dilekçesinde içeriğin bulunduğu adresin tam ve doğrudan erişilebilir biçimde gösterilmesi gerekir. Yalnızca sitenin ana adresinin yazılması, talebin belirsizlik nedeniyle sonuçsuz kalmasına yol açabilir. İçerik birden çok platformda çoğaldıysa her adres ayrı ayrı listelenmelidir.
İçerik Silinmeden Önce Delil Zinciri
- İçeriğin bulunduğu sayfanın tam adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse sayfanın tamamının kaydı ve dosyanın kendisi indirilir.
- İndirilen dosyanın özet değeri alınarak sonradan değiştirilmediği gösterilebilir hâle getirilir.
- Paylaşan hesabın profil bilgileri, paylaşım zamanı ve etkileşim sayısı belgelenir.
- Tespit işlemi tanık huzurunda ya da resmî bir tespit usulüyle desteklenir.
Teknik İnceleme Talebi Nasıl Yazılmalı?
Bilirkişiye yöneltilecek sorular genel bırakıldığında rapor da genel kalır. İncelemenin; kaydın üretim izlerini, çerçeveler arası tutarsızlıkları, ses ve dudak hareketi uyumunu, dosya üstverisini ve varsa sıkıştırma katmanlarını kapsayacak şekilde talep edilmesi gerekir. Karşılaştırma için mağdurun gerçek görüntü ve ses örneklerinin de dosyaya sunulması, incelemenin sağlıklı yapılabilmesi bakımından önemlidir.
Fail Belirlenemediğinde Süreç Durmaz
Paylaşımın anonim hesaptan yapılmış olması soruşturmanın kapanmasını gerektirmez. Trafik ve bağlantı kayıtlarının belirli süreler boyunca saklandığı dikkate alınarak, bu kayıtların istenmesi yönündeki talebin gecikmeden iletilmesi gerekir. Ayrıca içeriğin kaldırılmasına ve yeniden yayımının önlenmesine yönelik talepler, fail tespit edilmeden de yürütülebilir.
Burada anlatılanlar genel bilgi amaçlıdır. İçeriğin türü, yayıldığı platformun konumu ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk tespit adımlarından sonra bir hukukçudan destek alınması önerilir.