Bir veri ihlali öğrenildiğinde çoğu kurum ve kişi tek bir yol düşünür; oysa TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde birbirinden bağımsız işleyen iki hat vardır. Cezai hat savcılık soruşturmasıyla, idari hat ise Kişisel Verileri Koruma Kurulu süreciyle yürür. İkisinin süreleri ve mercileri farklıdır; birinde yapılan başvuru diğerindeki süreyi durdurmaz.
Yetkili Savcılığın Belirlenmesi
Bilişim yoluyla işlenen fiillerde suçun işlendiği yerin tespiti çoğu zaman tartışmalıdır: failin bulunduğu yer, sistemin fiziken konumlandığı yer ve sonucun doğduğu yer farklı olabilir. Uygulamada şikâyet, mağdurun bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve gerekiyorsa yetkisizlik kararıyla dosya ilgili yere gönderilir. Önemli olan, başvurunun gecikmeden kayda girmesi ve delil koruma taleplerinin ilk dilekçede yer almasıdır.
Fiilin Doğru Nitelendirilmesi
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya bozma, verileri hukuka aykırı olarak verme ya da ele geçirme ve haberleşmenin gizliliğini ihlal fiilleri birbirinden ayrı düzenlenmiştir. Bu ayrım yalnızca akademik değildir: bazı fiiller şikâyete bağlıyken bazıları resen soruşturulur. Şikâyete bağlı bir fiil söz konusuysa öğrenme tarihinden itibaren işleyen süre kaçırıldığında soruşturma yürütülemez. Dilekçede fiil, hukuki nitelendirme yapılmadan da olsa somut ve tarihli biçimde anlatılmalıdır.
Dijital Delilin Zamanla Yarışı
- Sunucu ve uygulama logları sınırlı süre saklanır; muhafaza talebi ilk dilekçede yazılmalıdır.
- Ekran görüntüleri tek başına zayıftır; kaynak veri, zaman damgası ve erişim kaydıyla desteklenmelidir.
- Yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıdan istenecek kayıtlar için 5651 kapsamındaki yükümlülükler dayanak gösterilmelidir.
- Cihaz incelemesi gerekiyorsa imaj alınması, cihazın kullanılmaya devam edilmesinden önce talep edilmelidir.
- İçeriğin yayından çıkarılması gerekiyorsa erişim engelleme yolu ayrıca ve paralel işletilmelidir.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Sonrası
Savcılık takipsizlik kararı verirse, kararın tebliğinden itibaren işleyen süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Bu aşamada yeni delil sunmak yerine, toplanmayan delilin ne olduğunu ve nasıl elde edilebileceğini göstermek daha etkilidir. Tebligatın eski adrese çıkarılması nedeniyle itiraz süresinin kaçırılması sık görülen bir kayıptır; bu nedenle şikâyet dilekçesine güncel adres, telefon ve elektronik tebligat bilgisi eksiksiz yazılmalıdır.
Cezai Hat ile İdari Hattın Birlikte Yürütülmesi
Veri sorumlusu sıfatı taşıyan kurumlarda ihlalin Kurula bildirimi ayrı bir yükümlülüktür ve bu bildirimin yapılması ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İlgili kişi ise hem şikâyet hem de zararının tazmini yoluna başvurabilir. İki sürecin belgeleri ortak olduğundan tek bir kronoloji dosyası tutulması iş yükünü belirgin biçimde azaltır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; ihlalin türü, verinin niteliği ve sistem mimarisi sonucu değiştirir. Delil kaybı hızlı yaşandığından ihlali öğrendiğiniz gün hukuki ve teknik destek alınması önem taşır.