Bir sızıntı duyurusu, tanımadığınız cihazdan giriş bildirimi ya da hesabınızdaki yetkisiz işlem çoğu zaman aynı soruyla biter: kimden, neyi, hangi yolla isteyebilirim? Bilişim alanındaki ihlallerde ceza soruşturması, idari şikâyet ve tazminat talebi birbirinden ayrı raylarda ilerler. Bu rehber üç yolun sırasını ve dijital delilin ne kadar çabuk buharlaştığını anlatıyor.
Aynı Olay, Üç Ayrı Muhatap
Bir veri ihlalinde önünüzde tipik olarak şu üç kanal bulunur:
- Cumhuriyet başsavcılığı: Türk Ceza Kanunu'nun bilişim sistemlerine yönelik suçları ile verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve yayılmasına ilişkin hükümleri kapsamında suç duyurusu.
- Veri sorumlusu ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu: KVKK kapsamında önce ilgili kişi başvurusu, yanıt alınamaz veya yetersiz kalırsa şikâyet.
- Hukuk mahkemesi: maddi ve manevi tazminat ile içerik yayımlanmışsa 5651 sayılı Kanun çerçevesinde erişimin engellenmesi talebi.
Bu kanallar birbirini beklemez; ancak birinden çıkan belge diğerinde en güçlü delil haline gelir. Özellikle idari incelemede ortaya çıkan güvenlik tedbiri eksikliği tespiti, tazminat dosyasında kusurun gösterilmesini kolaylaştırır.
Tazminatın Zor Kısmı Zarardır, İhlal Değil
İhlalin varlığı çoğu dosyada tartışmasızdır; tartışma zararın gösterilmesinde çıkar. Maddi zarar için ihlal ile kayıp arasındaki bağın somutlaştırılması gerekir: hesaptan çıkan tutar, iptal edilmek zorunda kalınan kart, kimliğinizle açılan abonelik, dolandırıcılık girişimine ilişkin yazışma. Manevi zararda ise verinin niteliği belirleyicidir; sağlık, ceza mahkûmiyeti, iletişim içeriği gibi özel nitelikli verilerin yayılması ile yalnızca telefon numarasının sızması aynı ağırlıkta değildir.
Dijital Delil Günlerle Ölçülür
Bu dosyalardaki en pahalı hata beklemektir. Log kayıtları, oturum bilgileri ve sunucu izleri belirli saklama sürelerinin sonunda silinir; sızıntıyı yayınlayan sayfa kaldırılır; ekran görüntüsü alınmadan paylaşım kaybolur. İlk günlerde yapılması gerekenler şunlardır:
- İhlale ilişkin her ekranı tarih ve adres görünecek şekilde kaydedin.
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yaparak hangi verilerin etkilendiğini ve olay kayıtlarını sorun; başvuru tarihini belgeleyin.
- Bankaya, operatöre veya platforma yapılan bildirimlerin numarasını ve yanıtını saklayın.
- Soruşturma dosyasında log ve trafik kayıtlarının ilgili yerlerden istenmesini açıkça talep edin.
- Cihazınız etkilendiyse üzerinde işlem yapmadan inceleme talebinde bulunun.
Kapanış Notu
Veri ihlali dosyalarında sonucu belirleyen şey genellikle hukuki argümanın inceliği değil, olayın ilk günlerinde kayda geçirilebilen izlerdir. Sistemin yapısı, etkilenen veri türü ve sorumlu tarafın konumu her olayda değiştiğinden yukarıdaki çerçeve yalnızca yön gösterir. Somut olayınızda hangi kanalın önce işletileceğine karar vermeden önce hukuki destek almanız uygun olur.