Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, hem kişilik haklarını hem de ceza hukukunu ilgilendiren iki boyutlu bir sorun doğurur. TCK, 5651 ve KVKK ekseninde ilerleyen bu süreçte belirleyici olan, başvurunun hangi mercie yapılacağı ve içerik yayından kaldırılmadan önce delilin nasıl korunduğudur.
Aynı Anda İşleyen İki Ayrı Yol
Deepfake içerik karşısında iki başvuru birlikte düşünülmelidir. Birincisi, suç duyurusu yoluyla ceza soruşturması başlatılması; ikincisi, içeriğin yayından çıkarılması veya erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurudur. İkinci yol, kişilik hakkı ihlali bakımından hızlı sonuç doğurabilecek bir usul öngörür ve ceza soruşturmasının sonucunu beklemeye gerek yoktur.
Yetkili Cumhuriyet Başsavcılığı Sorunu
Bilişim yoluyla işlenen fiillerde suçun işlendiği yerin tespiti kolay değildir; failin konumu çoğu zaman bilinmez. Bu nedenle şikâyet, mağdurun bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir; yetkisizlik hâlinde dosya ilgili yere gönderilir. Başvurunun gecikmemesi, yetkinin sonradan düzeltilmesinden çok daha önemlidir. Takibi şikâyete bağlı suçlar bakımından altı aylık şikâyet süresinin işlediği de gözden kaçırılmamalıdır.
Delil Kaybı En Büyük Risk
Sahte içerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Şikâyetten önce şu adımlar tamamlanmalıdır:
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı ve yayın tarihiyle birlikte kaydedilmesi
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse dosyanın kendisinin indirilerek saklanması
- Yorum, paylaşım ve etkileşim sayılarının tarih damgasıyla belgelenmesi
- Aynı içeriğin yeniden yayınlandığı ikincil hesapların listelenmesi
- Platforma yapılan bildirim ve alınan cevabın saklanması
Hangi Suç Tipi Gündeme Gelir?
Deepfake içerik, üretiliş amacına göre farklı suç tiplerini ilgilendirebilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali, hakaret, iftira, şantaj, dolandırıcılık ve müstehcenlik ile ilgili düzenlemeler gündeme gelebilir. Ayrıca kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu bakımından ayrı bir değerlendirme gerekir. Dilekçede tek bir nitelendirmeye kilitlenmek yerine, fiili anlatıp hukuki nitelendirmeyi savcılığa bırakmak daha güvenlidir.
Takipsizlik Kararına Karşı Hazırlık
Failin tespit edilememesi gerekçesiyle takipsizlik verilmesi ihtimali gerçekçidir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde, platformdan istenmesi gereken kayıtlar ve IP bilgileri açıkça talep edilmelidir. Böylece itiraz aşamasında eksik soruşturma iddiası somut bir dayanağa oturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, içeriğin yayıldığı platform ve fiilin niteliği izlenecek yolu değiştirir. İçerik yayıldıktan sonraki ilk saatler kritik olduğundan, delil koruma adımlarını hukuki destekle eş zamanlı yürütmek yerinde olacaktır.