Sahte bağlantı, taklit banka sayfası veya kargo bildirimi görünümlü mesajlarla kimlik bilgilerinin ele geçirilmesi, mağdur açısından dakikalar içinde parasal kayba dönüşür. Phishing vakalarında hukuki sürecin başarısı, suç duyurusunun ne kadar hızlı ve hangi mercie yapıldığına sıkı sıkıya bağlıdır. Aşağıda TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yetki, görev ve dijital delilin korunması ele alınmaktadır.
Fiilin Hukuki Nitelendirmesi Neden Önemli?
Aynı olay birden çok suç tipini aynı anda ilgilendirebilir: bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya verileri bozma, banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması ile bilişim sistemleri araç kılınarak işlenen dolandırıcılık. Nitelendirme yalnızca ceza miktarını değil, dosyanın hangi mahkemede görüleceğini de belirler; nitelikli dolandırıcılık ağır ceza mahkemesinin görev alanına girerken diğer bazı bilişim suçları asliye ceza mahkemesinde yargılanır. Şikâyete bağlı suçlarda ayrıca altı aylık şikâyet süresi işler; bu nedenle nitelendirme baştan yapılmalıdır.
Yer Yönünden Yetki: Suç Nerede İşlendi?
Kural suçun işlendiği yer mahkemesidir; ancak dijital ortamda bu yerin tespiti tartışmalıdır. Uygulamada mağdurun bulunduğu yer, paranın çekildiği yer ve erişimin gerçekleştiği yer birlikte değerlendirilir. Mağdurun kendi ilindeki Cumhuriyet başsavcılığına yaptığı başvuru, yetkisizlik hâlinde ilgili yere gönderilir; bu gönderme süreci uzatsa da başvurunun geciktirilmesinden iyidir. Failin bulunduğu yerin bilinmemesi, suç duyurusunun yapılmasına engel değildir.
Dijital Delil Neden Hızla Kaybolur?
Trafik kayıtları ve log verileri sınırlı süre saklanır; sahte site kısa sürede kapanır, mesaj silinir, hesap kapatılır. Bu nedenle ilk saatlerde yapılacaklar şunlardır:
- Sahte site adresi, mesaj içeriği ve gönderici numarası ekran görüntüsüyle kayıt altına alınır
- Banka kaydı, işlem saati ve alıcı hesap bilgileri talep edilir; bankaya ivedi bildirim yapılır
- Suç duyurusu dilekçesinde IP ve trafik kayıtlarının erişim sağlayıcılardan istenmesi açıkça talep edilir
- Cihaz üzerinde silme, sıfırlama veya uygulama kaldırma işlemi yapılmaz
- 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi ayrıca istenir
Kişisel Veri Boyutu
Ele geçirilen bilgiler kişisel veri niteliğindeyse, ceza soruşturmasından bağımsız olarak KVKK kapsamında bir veri güvenliği ihlali de söz konusu olabilir. Verinin sızdığı kurum belliyse, veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu ayrı bir mecra olarak işletilebilir. Bu iki süreç birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; olayın gerçekleşme biçimi, kayıp tutarı ve kayıtların durumu sonucu değiştirebilir. Phishing mağduru olan kişilerin, kayıtlar silinmeden önce ceza hukuku alanında çalışan bir avukatla hareket etmesi önerilir.