Ayıp iddiasının başarısı, çoğunlukla hangi tarafın neyi ispatlamak zorunda olduğunun doğru belirlenmesine bağlıdır. Arabuluculuk masasında bu denge açıkça ortaya konulmadığında görüşme, karşılıklı suçlamaya dönüşür ve anlaşma imkânı erken kaybedilir. Aşağıda, ayıp uyuşmazlıklarında arabuluculuk öncesi hazırlık ele alınmaktadır.
Ayıbın Niteliğini Belirlemek
Ayıbın açık mı gizli mi olduğu, muayene ve bildirim yükümlülüğünün nasıl işleyeceğini belirler. Ağır kusur veya hile hâlleri ise satıcının süreye dayanma imkânını ortadan kaldırır. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan bildirim, karşı tarafa savunma alanı bırakır.
- Teslim tarihini gösteren irsaliye, fatura veya teslim tutanağı
- Ayıbın ortaya çıktığı anı gösteren fotoğraf, video ve tarihli kayıtlar
- Satıcıya yapılan ilk bildirimin metni ve gönderim delili
- Servis ve onarım kayıtları; aynı arızanın tekrarını gösteren belgeler
- Teknik nitelikli uyuşmazlıklarda alınmış uzman görüşü
Talep Seçeneklerini Rakamla Kurmak
TBK ve tüketici işlemlerinde TKHK, seçimlik haklar tanır: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, onarım ya da ayıpsız misliyle değişim. Arabuluculukta en çok işleyen yöntem, bu seçeneklerin her birinin parasal karşılığını önceden hesaplayarak masaya oturmaktır. Bedelden indirim talebinin oranı gerekçesiz bırakıldığında, karşı taraf pazarlığı sıfır noktasından başlatır.
Ticari işlerde farklılaşan yükümlülük
Taraflar tacir ise muayene ve ihbar yükümlülüğü daha kısa ve daha katı işler. Bu nedenle ticari alımlarda teslim anındaki kontrol kaydı, sonraki bütün tartışmanın belirleyicisidir.
Süre Kaybının Doğduğu Kritik Anlar
- Ayıp bildiriminin geciktirilmesi, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.
- Ayıba ilişkin zamanaşımı süreleri dolduktan sonra ileri sürülen talepler, esasa girilmeden karşılanmaz.
- Dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir; son tutanağın dilekçeye eklenmesi zorunludur.
- Anlaşamama tutanağının tarihinden sonra dava adımının gecikmesi, delillerin niteliğini zayıflatır.
Anlaşma Belgesini Sağlamlaştırmak
Arabuluculuk anlaşma belgesinde ödeme tarihi, banka bilgisi, iade edilecek malın teslim şekli ve ödeme yapılmazsa doğacak sonuç açıkça yazılmalıdır. İcra edilebilirlik şerhi alınmadığında belgenin uygulanması ayrı bir HMK süreci gerektirir; bu da anlaşmanın pratik değerini düşürür.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ayıbın ortaya çıkış zamanı sonucu doğrudan etkilediğinden, belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız önerilir.