Borç ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk masasına oturulurken en çok gözden kaçan konu, sürecin zamanaşımına etkisidir. TBK zamanaşımı sürelerini, HMK ve arabuluculuğa ilişkin usul kuralları ise dava öncesi süreci düzenler; tüketici işlemlerinde ayrıca TKHK devreye girer. Uzlaşma görüşmeleri uzarken alacağın zamanaşımına uğraması, uygulamada sıkça karşılaşılan ve geri dönüşü olmayan bir kayıptır.
Hangi Sürenin İşlediğini Baştan Tespit Etmek
Zamanaşımı tartışmasında ilk adım, alacağın hukuki niteliğini belirlemektir. Sözleşmeden doğan alacak, haksız fiilden doğan tazminat ve sebepsiz zenginleşme talepleri farklı sürelere tabidir. Aynı olaydan birden çok talep doğuyorsa her biri için ayrı süre yürür; tek bir tarih üzerinden yapılan hesap, taleplerden bir kısmını farkında olmadan riske atar.
Sürenin Başlangıcı: Muacceliyet Anını Belgelemek
Süre, alacağın istenebilir hale geldiği andan itibaren işler. Taksitli, dönemsel veya şarta bağlı edimlerde bu an her kalem için ayrı doğar. Bu nedenle sözleşme metni, faturalar, teslim tutanakları ve ihtarlar tarih sırasına dizilerek muacceliyet anı belgeyle sabitlenmelidir. Sözlü mutabakatlara dayanan iddialarda ise yazılı iz bırakan her yazışma kritik değer taşır.
Arabuluculuk Sürecinde Süre Riskini Azaltmak
- Görüşmelerin başlangıç ve bitiş tarihlerini belgelemek
- Karşı tarafın borcu kabul eden beyanlarını yazılı hale getirmek
- Görüşmeler uzarken dava açma takvimini ayrıca izlemek
- Son tutanağın niteliğini ve tarihini gecikmeden temin etmek
- Uzlaşma metnine ödeme takvimi ve temerrüt sonucunu yazmak
Uzlaşma Metnini İcraya Elverişli Yazmak
Anlaşma sağlandığında metin, ileride tekrar dava konusu olmayacak açıklıkta kaleme alınmalıdır. Ödenecek tutar, ödeme tarihleri, ödeme yöntemi, gecikme halinde doğacak sonuç ve karşılıklı ibra kapsamı ayrı maddeler halinde yazılır. Kapsamı belirsiz genel ibra ifadeleri, tarafların ileride hangi taleplerden vazgeçtiğini tartışmalı hale getirir.
Zamanaşımı Def'inin Karşı Taraf Açısından Yönetimi
Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz; ileri sürülmesi gereken bir savunmadır ve zamanında ileri sürülmezse etkisini yitirir. Kendisine talep yöneltilen taraf açısından strateji, savunmanın hangi aşamada ve hangi taleplere yönelik yapılacağını baştan planlamaktan geçer. Aynı dosyada bazı kalemler için süre dolmuş, bazıları için işlemeye devam ediyor olabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Alacağın niteliği ve tarafların sıfatı süre hesabını doğrudan değiştirdiğinden, uzlaşma görüşmelerine başlamadan önce elinizdeki belgelerle birlikte hukuki görüş almanız önerilir.