Sözleşmeden ya da haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde dosyanın kaderini çoğu zaman ilk yazılı bildirim belirler. İhbar, ihtar ve temerrüt kavramları uygulamada birbirine karıştırıldığında hem faiz başlangıcı hem de talep hakkı tartışmalı hale gelir. Aşağıdaki çerçeve, 6098 sayılı TBK ve HMK ekseninde tazminat sürecinin bildirim ayağını ele alır.
İhbar, İhtar ve Temerrüt Aynı Şey Değildir
- İhbar: bir olgunun karşı tarafa bildirilmesidir; ayıplı mal ve hizmetlerde muayene ve bildirim yükümlülüğü bunun tipik örneğidir.
- İhtar: borcun ifasının istenmesidir ve kural olarak temerrüdün başlangıcını kurar.
- Temerrüt: faiz ve gecikme zararının hangi tarihten itibaren isteneceğini belirler.
Bildirimin türü yanlış seçildiğinde talep esastan haklı olsa bile faiz kalemi kısmen reddedilebilir.
Talebi Kalemlere Ayırarak Kurmak
Toplu bir rakam yerine kalem kalem hesap yapılması, hem bilirkişi incelemesini hem de karşı tarafın savunmasını sınırlar:
- Fiili zarar: ödenen bedeller, onarım ve yeniden temin giderleri.
- Yoksun kalınan kazanç: gelir kaybının belgeye dayalı hesabı.
- Gecikme faizi: temerrüt tarihinden itibaren işletilecek kısım.
- Manevi tazminat: koşulları varsa ayrı ve gerekçeli biçimde.
Dava Öncesi Delil Güvencesi
Zararın niteliği zamanla değişiyorsa veya delil kaybolma riski taşıyorsa, dava açılmadan önce delil tespiti istenmesi dosyanın en kritik adımı olabilir. Onarılan bir araç, tadil edilen bir imalat ya da değiştirilen bir cihaz sonradan incelenemez; bu durumda ispat yükü altındaki taraf açıkça dezavantajlı konuma düşer. Yazışmaların, teslim belgelerinin ve varsa kamera kayıtlarının tarih sırasına göre tek dosyada toplanması gerekir.
Zamanaşımı ve Süre Riski
Tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, talebin sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandığına göre değişir; fiilin aynı zamanda suç oluşturduğu hallerde daha uzun bir sürenin uygulanması söz konusu olabilir. Zamanaşımı hakimin kendiliğinden dikkate aldığı bir husus olmadığından karşı tarafça ileri sürülür; buna karşılık hak düşürücü sürelere bağlı talepler için beklemek doğrudan hak kaybı doğurur. Bu nedenle bildirim ve dava takvimi tek bir kontrol listesinde tutulmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşme metninizdeki özel hükümler ve olayın gelişimi sonucu değiştirebileceğinden, bildirim göndermeden önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.