Aynı olaydan doğan bir zarar, hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelendirilebiliyorsa, dosyanın kaderini belirleyen şey seçilen hukuki sebeptir. Bu tercih yalnızca teorik değildir; zamanaşımı, ispat yükü ve talep edilebilecek kalemler doğrudan buna bağlıdır.
Nitelendirmenin Pratik Sonuçları
TBK sistematiğinde sözleşmeden doğan sorumluluk ile haksız fiil sorumluluğu farklı zamanaşımı rejimlerine tabidir. Haksız fiilde süre zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlarken, sözleşmesel taleplerde başlangıç genellikle muacceliyet anıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının uygulanması gündeme gelebilir. Bu nedenle dilekçede sebeplerin yarışması açıkça belirtilmeli, tek bir sebebe hapsolunmamalıdır.
Sözleşme Yorumunda Bakılan Noktalar
Sözleşmenin lafzı ile tarafların gerçek ve ortak iradesi çeliştiğinde, gerçek irade esas alınır. Metnin hazırlanma biçimi de önemlidir: karşı tarafça tek yanlı hazırlanmış ve müzakere edilmemiş hükümler genel işlem koşulu olarak denetime tabidir. Karşı taraf tüketici konumundaysa TKHK kapsamındaki haksız şart denetimi ayrıca gündeme gelir. Belirsiz veya çift anlamlı hükümler, metni kaleme alan aleyhine yorumlanır.
Talep Kalemlerinin Kurulması
- Fiilî zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi zarar ayrı ayrı gösterilmelidir
- Faiz başlangıç tarihi, temerrüdün nasıl oluştuğuna göre belirlenir
- Müterafik kusur iddiasına karşı zararın azaltılması için yapılanlar belgelenir
- Zarar tutarı henüz kesinleşmemişse belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi değerlendirilir
- HMK uyarınca ıslah imkânının bir kez kullanılabileceği hesaba katılmalıdır
İhtar ve Ön Yazışmanın Değeri
Dava öncesi gönderilen ihtar, yalnızca temerrüt için değil, karşı tarafın olayı hangi sözlerle kabul ettiğini kayda geçirmek için de önemlidir. Yazışmalarda yapılan kısmi kabuller, sonraki aşamada en güçlü delillerden biri hâline gelebilir.
Akış
- Olay ve sözleşme ilişkisi zaman çizelgesine dökülür.
- Her talep için hukuki sebep ve zamanaşımı ayrı hesaplanır.
- Zarar kalemleri belgeye bağlanır ve hesap tablosu hazırlanır.
- İhtar gönderilir, yanıtlar dosyaya eklenir.
- Dava türü, zararın belirlenebilirliğine göre seçilir.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenizin metni ve olayın gelişimi nitelendirmeyi değiştirebilir. Talebinizi yazılı hâle getirmeden önce hukuki görüş almanız yararınıza olacaktır.