Tazminat uyuşmazlıklarında iki ayrı sorun sık sık birbirine karışır: alacağın var olup olmadığı ve alacağın hâlâ istenebilir olup olmadığı. İkincisi, yani zamanaşımı, esasa hiç girilmeden dosyayı bitirebilir. Bu rehber, TBK ve TKHK hükümlerinin uygulandığı uyuşmazlıklarda zamanaşımının nasıl hesaplanacağını ve hesabın talep metnine nasıl yansıtılacağını ele alır.
Sürenin Başladığı Anı Belirlemek
Zamanaşımı tartışmasının merkezinde çoğu zaman başlangıç anı vardır. Zararın doğduğu an ile öğrenildiği an aynı olmayabilir; sürekli edimlerde her dönem için ayrı bir başlangıç söz konusu olabilir. Bu nedenle dosya açılırken tek bir tarih değil, bir tarih dizisi çıkarılmalıdır: sözleşmenin kurulduğu tarih, edimin ifa edildiği ya da edilmediği tarih, zararın ortaya çıktığı tarih ve zarardan haberdar olunan tarih. Bu dizi kurulmadan yazılan dilekçe, karşı tarafın savunmasına açık kalır.
Zamanaşımı Def'i Nasıl ve Ne Zaman İleri Sürülür
Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınan bir kurum değildir; ileri sürülmesi gerekir ve bunun usulî bir zamanı vardır. Davalı tarafındaysanız bu savunmayı cevap aşamasında ileri sürmemek, sonradan telafisi güç bir kayıp yaratabilir; savunmanın genişletilmesine ilişkin usul sınırları devreye girer. Davacı tarafındaysanız karşı tarafın bu savunmayı yapacağını varsayarak, sürenin kesilmesine ya da durmasına yol açan olguları baştan dilekçeye yerleştirmeniz gerekir.
Kesilme ve Durma Sebeplerini Belgelemek
- Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren yazışma, ödeme planı veya kısmi ödeme kayıtları.
- Dava ve takip işlemleri ile bunların tarih ve akıbeti.
- Taraflar arasındaki görüşme ve uzlaşma yazışmalarının tarih sırası.
- Tüketici işlemlerinde ayıp bildirimi ve satıcıya yapılan başvurunun kayıtları.
Hesabın Zamanaşımıyla Kesiştiği Nokta
Tazminat hesabı ile zamanaşımı ayrı başlıklar gibi görünse de uygulamada iç içedir. Talep düşük bir tutarla açılıp sonradan artırıldığında, artırılan kısım bakımından zaman bakımından bir tartışma doğabilir. Bu nedenle hesap unsurları en baştan kalem kalem yazılmalı; hangi kalemin hangi tarihe dayandığı, faiz talebinin hangi andan itibaren istendiği açıkça belirtilmelidir. Bilirkişi incelemesi gerekecek dosyalarda hesaba esas belgelerin dosyaya erken sunulması, hem inceleme süresini hem de sonradan doğacak süre tartışmalarını azaltır.
Hatırlatma
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak zamanaşımı süresi, ilişkinin türüne ve tarafların sıfatına göre değişebileceğinden, elinizdeki belgelerle birlikte bir hukukçudan değerlendirme almadan talep tutarını ve tarihi nihai olarak belirlememeniz önerilir.