Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davacının elinde birden fazla yetkili mahkeme seçeneği vardır; buna karşılık zamanaşımı süresi sözleşmesel taleplere göre çok daha kısadır. Bu iki özellik birlikte düşünülmediğinde, kolay kazanılabilecek bir dosya süre nedeniyle kaybedilir.
Öğrenme Anı Sürenin Kalbidir
TBK, haksız fiilden doğan tazminat istemlerinin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğradığını düzenler. Kritik nokta, iki koşulun birlikte gerçekleşmesidir: yalnızca zararı öğrenmek yetmez, sorumlunun kim olduğunun da bilinmesi gerekir. Failin kimliği soruşturma sonucunda ortaya çıkan olaylarda bu ayrım, davanın süresinde olup olmadığını belirler.
Ceza Zamanaşımının Uzatıcı Etkisi
Haksız fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi hakkında bu daha uzun süre uygulanır. Trafik kazası, yaralama, dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma gibi olaylarda bu kural, iki yıllık süre geçmiş görünse bile dava hakkının sürdüğü anlamına gelebilir. Bu nedenle savcılık dosya numarası, iddianame ve varsa mahkumiyet kararı tazminat dosyasına eklenmelidir.
Nerede Dava Açılabilir
HMK, haksız fiilden doğan davalarda geniş bir seçim imkânı tanır: fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer, zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilir. Zarar görenin kendi yerleşim yerini seçebilmesi, tanık ve bilirkişi süreçlerini kolaylaştırdığı için pratik bir avantajdır. Görev bakımından kural olarak asliye hukuk mahkemesi yetkilidir; ancak taraflar tacir ve olay ticari işletmeyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir.
İhtar Neyi Değiştirir
- İhtar, temerrüt faizinin başlangıcını belirler ve talebin karşı tarafa bildirildiğini belgeler.
- Zamanaşımını kesen işlemler kanunda sayılmıştır; salt ihtar göndermek her durumda kesme sonucu doğurmaz.
- Kısmi ödeme veya borcun kabulü zamanaşımını kesebileceğinden, yazışmalar dikkatle saklanmalıdır.
- Sigorta şirketine yapılan başvuru ve verilen cevap ayrı bir takvim doğurur.
- Zarar kalemleri (tedavi gideri, kazanç kaybı, manevi zarar) belgeleriyle ayrı ayrı gösterilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Öğrenme tarihi, failin belirlenme anı ve olayın suç oluşturup oluşturmadığı süreyi doğrudan etkilediğinden, iki yıllık süre dolmadan önce dosyanın hukuki değerlendirmeye alınması önerilir.