Sözleşmeye aykırılık iddiasında hakkın varlığını ortaya koymak çoğu kez kolay, zararı rakama dökmek ise zordur. TBK ve HMK ekseninde yürüyen, tüketici tarafın bulunduğu ilişkilerde TKHK hükümlerinin de devreye girdiği bu dosyalarda mahkemeyi ikna eden şey, hesabın hangi belgelere dayandığıdır.
Zarar Kalemlerini Baştan Ayırın
Sözleşmenin ayakta tutulup ifanın istendiği hâllerde talep edilecek zarar ile sözleşmeden dönülen hâllerde istenecek zarar aynı değildir. Bunlara ek olarak kararlaştırılmış cezai şart, gecikme faizi ve masraf kalemleri ayrı başlıklar altında hesaplanmalıdır. Kalemlerin birbirine karışması, bilirkişi aşamasında talebin bir bölümünün tamamen dışarıda kalmasına yol açar.
Hesabı Ayakta Tutan Belgeler
- Sözleşme ve eklerinin imzalı tam nüshası
- Edimin yerine getirildiğini gösteren teslim, tutanak ve sevk belgeleri
- Ödeme akışını gösteren fatura ve banka kayıtları
- Aykırılığın bildirildiği ihtar ve buna verilen cevaplar
- Zararın giderilmesi için yapılan harcamaların belgeleri
- Kaçırılan iş veya siparişlere ilişkin yazışmalar
Görevli Mahkeme Ayrımı
Aynı ihlal, tarafların sıfatına göre farklı mahkemelerin önüne gider. Tacirler arasındaki ticari işlerde asliye ticaret mahkemesi, tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde tüketici mahkemesi, diğer hâllerde genel görevli mahkeme yetkilidir. Görev kuralı kamu düzenindendir; taraflar sözleşmeyle aksini kararlaştıramaz.
Yetkide İfa Yeri Tartışması
Davalının yerleşim yeri yanında, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de seçimlik olarak gündeme gelir. Para borçlarında ifa yerinin nasıl belirleneceği, uygulamada yetki itirazlarının merkezindedir. Sözleşmede teslim ve ödeme yeri açıkça yazılmışsa bu tartışma büyük ölçüde kapanır; yazılmamışsa fiili uygulamayı gösteren belgeler önem kazanır.
Talep Türünü Bilinçli Seçin
Zarar miktarı dava açılırken tam olarak hesaplanamıyorsa belirsiz alacak, bir bölümünün talep edilmesi düşünülüyorsa kısmi dava seçenekleri değerlendirilir. Bu tercih yalnızca harç meselesi değildir; faizin hangi tarihten işleyeceğini ve zamanaşımının hangi kısım için kesildiğini de etkiler. Sonradan yapılacak artırım işleminin usulü ve zamanı da bu aşamada planlanmalıdır.
Bu değerlendirmeler genel bilgi vermek üzere yazılmıştır. Sözleşmenizin türü, tarafların sıfatı ve zararın yapısı hesabı doğrudan etkilediğinden, dava öncesinde dosyaya özgü hukuki görüş alınması önerilir.