Tazminat dosyalarında kaybedilen hakların önemli bölümü esasa ilişkin bir zayıflıktan değil, alacağın zamanında bildirilmemesinden doğar. İhbar, yalnızca nezaket gereği yazılan bir yazı değildir; karşı tarafı temerrüde düşüren, zararın kapsamını sabitleyen ve bazı hâllerde hakkın korunması için zorunlu olan bir işlemdir. Türk Borçlar Kanunu, usul hükümleri ve tüketici mevzuatı çerçevesinde aşağıdaki değerlendirme yapılmıştır.
Aynı Anda İşleyen İki Süre
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde zarar görenin zararı ve failini öğrendiği tarihten itibaren işleyen iki yıllık süre ile fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyen on yıllık süre birlikte değerlendirilir. Sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerde ise genel zamanaşımı rejimi ve sözleşmenin türüne göre değişen özel süreler gündeme gelir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının daha uzun olduğu hâllerde bu süre esas alınabilir. Dosyada bu üç ihtimalin hangisinin geçerli olduğu baştan not edilmelidir.
İhbarın Sonuca Etkisi
- Temerrüt faizinin işlemeye başladığı anı belirler.
- Zararın hangi tarihte ve hangi kapsamda bildirildiğini kayıt altına alır.
- Ayıplı mal ve hizmet ile sözleşmeye aykırılık iddialarında, bildirimin süresinde yapıldığını ispat eder.
- Sigorta ve garanti kapsamındaki taleplerde poliçe ve sözleşme şartlarının işletilmesini sağlar.
- Karşı tarafın cevabı, dava dilekçesinde kullanılacak bir ikrar veya çelişki kaynağı olabilir.
İhtarname Yazarken Dikkat Edilecekler
- Zarar doğuran olay tarih ve yer belirtilerek somutlaştırılır.
- Talep kalemleri ayrı ayrı yazılır; maddi zarar, yoksun kalınan kâr ve manevi talep birbirine karıştırılmaz.
- Hesaplanabilir kalemler için rakam veya hesaplama yöntemi gösterilir.
- Ödeme için makul ve açık bir süre tanınır.
- Muhatap, sözleşmedeki taraf sıfatı esas alınarak doğru belirlenir.
- Tebligat adresi, ticaret sicili veya adres kayıt sistemi üzerinden teyit edilir.
Dava Öncesi Zorunlu Adımlar Atlanmasın
Bazı uyuşmazlık türlerinde dava açılmadan önce arabuluculuk veya idari başvuru gibi bir aşama dava şartı olarak öngörülmüştür. Bu aşama atlandığında dava usulden reddedilir ve bu sırada zamanaşımı işlemeye devam etmiş olabilir. Bu nedenle ihtar aşamasında, uyuşmazlığın hangi dava şartına tabi olduğu da belirlenmelidir.
Zararı Ölçülebilir Kılmak
Talebin miktarı belirsizse dilekçenin türü ve harç rejimi değişir. Onarım faturaları, ekspertiz raporları, gelir kaybını gösteren kayıtlar ve karşılaştırmalı fiyat belgeleri, hem ihtar hem dava aşamasında talebin iskeletini oluşturur. Belge toplanmasının davadan sonraya bırakılması, delillerin ulaşılamaz hâle gelmesi riskini büyütür.
Bu içerik genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; sözleşmenin metni, zararın niteliği ve tarafların sıfatı uygulanacak süreyi değiştirebilir. Zamanaşımının yaklaştığı düşünülen dosyalarda, ihtar gönderilmeden önce sürenin hangi tarihten işlediğine dair hukuki değerlendirme alınması önerilir.