Sözleşmeden doğan tazminat isteminde tartışma çoğu zaman "zarar var mı" sorusunda değil, "sözleşme bu durumu nasıl düzenlemiş" sorusunda düğümlenir. TBK'nın yorum ilkeleri, tarafların kullandığı kelimelere değil gerçek ve ortak iradelerine üstünlük tanır. Bu nedenle dosyanın gücü, sözleşme metni kadar onu çevreleyen yazışmalardan da beslenir.
Metnin Dışındaki Delilleri Toplamak
Sözleşme öncesi görüşme notları, teklif ve şartname, fiyat listeleri, teslim tutanakları ve ifa sürecindeki e-posta trafiği, belirsiz bir hükmün nasıl anlaşıldığını gösterir. Tarafların uzun süre boyunca sürdürdüğü uygulama biçimi de yorumda ağırlık taşır. Bu belgeler tarih sırasıyla dizildiğinde, çoğu zaman metindeki boşluğun taraflarca fiilen nasıl doldurulduğu ortaya çıkar.
Sıkça Tartışılan Hüküm Tipleri
- Cezai şart: miktarı, hangi ihlale bağlandığı ve indirim talebinin ileri sürülüp sürülmediği
- Sorumsuzluk kaydı: kapsamı ve geçerliliğinin sınırları
- Genel işlem koşulları: karşı tarafça müzakere edilmeden dayatılan hükümlerin denetimi
- Temerrüt ve fesih düzeni: ihtar şartının öngörülüp öngörülmediği
- Mücbir sebep tanımı: sayılan hâllerin sınırlı mı örnekleyici mi olduğu
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiilî zarar ile yoksun kalınan kâr ayrı başlıklarda hesaplanır.
- Her kalem için bağımsız bir belge dayanağı gösterilir.
- Zarar ile ihlal arasındaki nedensellik açıkça kurulur.
- Zararın artmasını önleme yükümlülüğüne uyulduğu ortaya konur.
- Faizin türü ve başlangıç tarihi talep sonucunda belirtilir.
Zamanaşımının Başlangıcını Doğru Belirlemek
Sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerde süre, kural olarak borcun muaccel olduğu andan işlemeye başlar; haksız fiil niteliğindeki taleplerde ise zararın ve failin öğrenilmesi esas alınır. Aynı olay her iki temele de dayanabildiğinden, hangi hukuki nitelendirmenin seçildiği sürenin uzunluğunu değiştirebilir. Tüketici işlemi niteliğindeki sözleşmelerde TKHK'nın özel hükümleri devreye girer ve genel düzenden farklı bir çerçeve uygulanır. Zamanaşımı def'i ileri sürülmediği sürece kendiliğinden dikkate alınmayacağından, davalı tarafta bu husus ilk aşamada değerlendirilmelidir.
Dava Öncesi Kısa Denetim
Dilekçe hazırlanmadan önce şu üç soru yazılı olarak cevaplanmalıdır: talebin dayandığı hüküm hangisidir, bu hükmün ihlal edildiği hangi belgeyle gösterilecektir, talep edilen miktar hangi hesapla bulunmuştur. HMK'nın somutlaştırma yükünü karşılamayan genel anlatımlar, esasen haklı bir talebi bile ispatsız bırakabilir.
Bu içerik genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Sözleşmelerin yorumu her metnin kendi bağlamına göre değiştiğinden, talep ileri sürülmeden önce belgelerin bütünüyle bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.