Haksız fiilden doğan tazminat davalarında sonucu belirleyen iki unsur vardır: talebin zamanında ileri sürülmesi ve zararın hesaplanabilir biçimde kalemlere ayrılması. Türk Borçlar Kanunu’na dayanan bu davalarda çoğu hak kaybı, kusurun ispatlanamamasından değil, zamanaşımının yanlış hesaplanmasından veya talebin toplu bir rakam olarak yazılmasından kaynaklanır.
Zamanaşımının İki Katmanı
- Zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işleyen kısa süre.
- Fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen ve öğrenmeden bağımsız olarak sona eren uzun süre.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanununda öngörülen dava zamanaşımı daha uzunsa, tazminat talebi bakımından bu daha uzun süre dikkate alınabilir.
Öğrenme anı, zararın kapsamının belirlenebilir hâle geldiği tarihtir; tedavi süren yaralanmalarda kalıcı sakatlığın raporla saptandığı gün belirleyici olabilir. Bu nedenle rapor tarihleri, ödeme yapılan makbuz tarihleri ve varsa sigorta yazışmaları tek bir kronolojide tutulmalıdır.
Talep Kalemlerini Ayrıştırma
- Tedavi giderleri ve bunlara bağlı yol, refakat, tıbbi malzeme masrafları.
- Geçici iş göremezlik dönemine ait kazanç kaybı.
- Sürekli iş göremezlik hâlinde beden gücü kaybından doğan zarar.
- Eşya zararında onarım bedeli ile değer kaybının ayrı gösterilmesi.
- Destekten yoksun kalma tazminatının, destek gören her kişi yönünden ayrı hesaplanması.
- Manevi tazminatın, olayın ağırlığı ve tarafların ekonomik durumu ile ilişkilendirilerek gerekçelendirilmesi.
Hesabı Zayıflatan Karşı Argümanlar
Karşı taraf genellikle üç noktaya yüklenir: zarar görenin kendi kusuru, zararın artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunmuş olması ve zararın belgeyle desteklenmemesi. Müterafik kusur iddiasına karşı olay yeri tespit tutanağı, kamera kaydı ve varsa bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca sigorta veya sosyal güvenlik kurumundan alınan ödemelerin tazminattan indirilip indirilmeyeceği baştan hesaba katılmalıdır.
Dava Türü ve Faiz Başlangıcı
Zararın miktarı tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası ya da kısmi dava tercih edilebilir; hangi yolun seçildiği faiz ve zamanaşımı sonuçlarını etkiler. Haksız fiilde faiz kural olarak fiil tarihinden itibaren istenebilir; ancak talep dilekçede açıkça ileri sürülmediğinde hükmedilmez. Islah imkânının hangi aşamada kullanılacağı da bilirkişi raporundan önce planlanmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; olayın türü, kusur dağılımı ve zararın belgelenme düzeyi hesabı değiştirir. Dava açmadan önce kalem kalem bir zarar tablosu hazırlayıp hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.