Sözleşmesinin ihlal edildiğini düşünen tarafın karşılaştığı asıl güçlük haklılık değil, haklılığın hangi belgeyle ve hangi yolda gösterileceğidir. Bu rehber, TBK kapsamındaki bir aykırılık iddiasında delilin nasıl kurgulanacağını ve dosyanın sulh görüşmesi ile dava arasında nasıl konumlandırılacağını uygulama sırasına göre ele alır.
İhlalin Türü Belirlenmeden Delil Toplanmaz
Borca aykırılık; hiç ifa etmeme, geç ifa, eksik ifa veya sözleşmeye aykırı ifa biçiminde ortaya çıkabilir. Her biri farklı talep doğurur: aynen ifa, gecikme tazminatı, sözleşmeden dönme veya zararın giderimi. Toplanacak belge de buna göre değişir; gecikme iddiasında teslim ve teyit yazışmaları, eksik ifada teknik ölçüm ve tutanaklar önceliklidir.
Yazışmayı Delile Dönüştüren Adımlar
- Temerrüde düşürmeye ilişkin ihtarın tebliğ tarihini ve içeriğini ayrı kaydetmek
- Elektronik yazışmaların bütünlüğünü bozmadan, ekleriyle birlikte muhafaza etmek
- Sözlü mutabakatları takip eden yazılı teyit mesajlarıyla desteklemek
- Ödeme kalemlerini banka kayıtlarıyla eşleştirip fatura numarasına bağlamak
Sulh Masasına Oturmadan Önce Hesaplanacaklar
Uzlaşma tercihinin sağlıklı olabilmesi için alacağın tahsil kabiliyeti, karşı tarafın ödeme gücü, yargılama giderleri ve muhtemel süre birlikte hesaplanmalıdır. Görüşmede varılan mutabakatın hangi taleplerden feragat anlamına geldiği metinde açıkça yazılmazsa, sonradan aynı vakıaya dayanılarak dava açma imkânı tartışmalı hale gelir. Bu nedenle sulh metninde kapsam ve kalan haklar ayrı ayrı sayılmalıdır.
Dava Yolunda Usul Riskleri
HMK sistemi, tarafların vakıa ve delillerini dilekçeler aşamasında ortaya koymasını esas alır. Delil listesinin geç sunulması veya belgenin dayanağı vakıayla bağlantısının kurulmaması, esasa girilmeden değerlendirme dışı kalma sonucu doğurabilir. Sözleşme bir tüketici işlemine dayanıyorsa TKHK kaynaklı özel kurallar ve görevli mahkeme ayrıca kontrol edilmelidir. Zamanaşımı ise ihlalin öğrenildiği an değil, borcun muaccel olduğu an üzerinden hesaplanır.
Karar Anını Yönetmek
- Talep kalemlerini rakamla ve dayanağıyla listeleyin.
- Her kalem için elinizdeki belgeyi karşısına yazın; boş kalanlar zayıf halkadır.
- Karşı tarafın olası savunmasını ve buna cevabınızı önceden not edin.
- Bu tabloya bakarak sulh eşiğinizi görüşme öncesinde belirleyin.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her sözleşme kendi metni ve ticari geçmişi içinde okunur. Talebin miktarı, süresi ve yolu bakımından dosyanıza özgü bir inceleme yaptırmanız yerinde olur.