Aynı olaydan hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil sorumluluğu doğabilir; ancak seçilen hukuki temel ispat yükünü, zamanaşımını ve talep edilebilecek kalemleri değiştirir. Bu rehber TBK, HMK ve TKHK ekseninde talebin doğru kurulmasını ve sulh görüşmesi ile dava arasındaki tercihi ele alır.
İlk Ayrım: Aradaki İlişki Ne?
Taraflar arasında geçerli bir sözleşme varsa, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi sözleşmesel sorumluluk doğurur ve borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi beklenir. Sözleşme dışı bir zarar söz konusuysa kusurun ispatı kural olarak zarar görene düşer. Zamanaşımı süreleri de bu iki temelde farklı işlediğinden, olayın üzerinden zaman geçmiş dosyalarda nitelendirme doğrudan sonucu belirler.
Sözleşme Yorumunda Başvurulacak Ölçütler
- Tarafların gerçek ve ortak iradesinin, kullanılan yanlış sözcüklere üstünlüğü
- Sözleşme öncesi yazışmalar, teklif metinleri ve fiilî uygulama biçimi
- Karşı tarafça hazırlanan tip metinlerde genel işlem koşullarının denetimi
- Taraflardan biri tüketici ise TKHK kapsamındaki haksız şart değerlendirmesi
- Belirsiz kalan kayıtların, metni hazırlayan aleyhine yorumlanması
Zararın Kalemlendirilmesi
Talep, tek bir toplam rakamla değil; fiilî zarar, yoksun kalınan kâr, gecikme faizi ve varsa giderim masrafları ayrı satırlarda gösterilerek kurulmalıdır. Miktarı henüz kesin belirlenemeyen dosyalarda belirsiz alacak veya kısmi talep tercihi baştan yapılmalı, sonradan artırılması gereken kalemler için usulî imkânın korunduğundan emin olunmalıdır.
Masada Çözmek Ne Zaman Daha Rasyonel?
Ticari uyuşmazlıklarda konusu belirli bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartıdır; yani görüşme zaten sürecin parçasıdır. Bu aşamayı formalite sayıp geçmek yerine, talep kalemlerinin tutanağa ayrı ayrı yazdırılması ileride kapsam tartışmasını önler. Karşı taraf borcun varlığını kabul edip yalnızca miktarda ayrılıyorsa sulh genelde daha kısa yoldur. Buna karşılık ilişkinin hukuki niteliği tartışmalıysa veya bilirkişi incelemesi gerektiren teknik bir zarar varsa, yargılama içindeki inceleme çoğu zaman kaçınılmazdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin metni ve olayın gelişimi nitelendirmeyi değiştirebileceğinden, talep kurgusunu belirlemeden önce hukuki görüş alınması yerinde olur.