Ayıplı bir mal veya işte tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, istenecek tutarın nasıl hesaplandığında düğümlenir. Yuvarlak bir rakamla açılan dosya, bilirkişi incelemesinde dayanaksız kalabilir. Bu rehber, tazminat talebini kalemlere ayırarak kurmayı ve gelen sulh teklifini değerlendirmeyi konu alır.
Seçimlik Hak Hesabı Nasıl Değiştirir
Ayıplı ifada alıcının önünde farklı seçenekler vardır: sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. TBK bu hakları düzenler ve seçilen hakka göre hesabın yapısı tamamen değişir. Bedelde indirim isteniyorsa ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki oran; dönme isteniyorsa ödenen bedelin iadesi ile birlikte yapılan giderler hesaba esas alınır. Talep türü belirlenmeden yapılan hesaplama, dosyanın sonraki aşamasında yeniden kurulmak zorunda kalır.
Muayene ve İhbarın Hesaba Etkisi
Ayıbın teslim sırasında fark edilebilir nitelikte olup olmadığı, ihbarın zamanında yapılıp yapılmadığı tartışmasını doğurur. Ticari ilişkilerde muayene ve ihbar süreleri daha kısadır; tüketici ilişkilerinde ise TKHK kapsamındaki koruyucu düzenlemeler devreye girer. Gizli ayıp iddiası varsa, ayıbın ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını gösteren kayıt hesabın dayanağı haline gelir.
Talep Kalemlerini Ayrıştırmak
Dilekçede aşağıdaki kalemler ayrı ayrı gösterildiğinde talep hem anlaşılır hem denetlenebilir olur:
- Bedel farkı veya iade edilecek bedel
- Onarım ve yenileme için yapılan belgeli giderler
- Ayıp nedeniyle doğan ve belgelenebilen dolaylı zararlar
- Faiz başlangıç tarihi ve dayandığı olay
Delil Tespiti Zamanlaması
Ayıplı mal onarılır, kullanılır veya değiştirilirse ispat imkânı zayıflar. Bu nedenle dava açılmadan önce HMK kapsamındaki delil tespiti yoluna başvurulması, malın o günkü durumunu kayıt altına alır. Tespit raporu, sonraki sulh görüşmelerinde de pazarlık gücünü belirleyen belge olur.
Sulh Teklifini Değerlendirme Ölçütü
Karşı taraftan gelen onarım veya kısmi ödeme teklifi değerlendirilirken üç noktaya bakılmalıdır: teklif seçimlik haklardan hangisine karşılık geliyor, kabul edilmesi diğer talep haklarını sona erdiriyor mu ve önerilen onarım aynı ayıbın tekrarını önlüyor mu. Onarım teklifi kabul edilecekse, yapılan işin kapsamı ve sonrasında aynı arızanın tekrarı halinde ne olacağı yazılı hale getirilmelidir. Aksi halde ilk kabul, sonraki talebin önünde engel olarak ileri sürülebilir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve sözleşme metniniz ile ayıbın teknik özelliklerine göre sonuç değişebilir. Talebinizi yazıya dökmeden önce sözleşmenizi bir hukukçuyla birlikte okumanız yerinde olur.