Ticari ve tüketici ilişkilerinde sözleşmenin ihlal edildiği anlaşıldığında, taraflar genellikle doğrudan dava düşünür. Oysa birçok uyuşmazlıkta dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur ve bu aşama, sonucun büyük ölçüde şekillendiği yerdir. TBK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, sözleşme ihlali dosyasında arabuluculuk masasına nasıl hazırlanılacağını ve sulh ile dava arasındaki tercihin nasıl yapılacağını ele alır.
İlk Ayrım: Zorunlu mu, İhtiyari mi
Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Bazı uyuşmazlıklarda ise taraflar isteğe bağlı olarak arabulucuya gidebilir. Dosyanın hangi kategoriye girdiği, talebin niteliğine ve taraf sıfatlarına göre belirlenir. Bu tespit yanlış yapıldığında kaybedilen yalnızca zaman değil, çoğu zaman masraf ve müzakere pozisyonudur.
Masaya Hazırlıksız Gitmenin Maliyeti
Arabuluculuk toplantısı bir sohbet değil, sayısallaştırılmış bir müzakeredir. Toplantıdan önce şu üç dosya hazır olmalıdır: sözleşme ve ekleri, ifa ile ihlali gösteren yazışma zinciri, alacak veya zarar hesabı. Hesap kalemi gösterilemeyen taleplerde karşı taraf çoğunlukla rakamı tartışma dışı bırakır ve müzakere bir noktada tıkanır.
Anlaşma Belgesi ve Uygulanabilirliği
- Anlaşma metninde borcun tutarı, vadesi ve ödeme yöntemi açık yazılmalıdır.
- Taksitli çözümlerde temerrüt halinde ne olacağı ayrıca düzenlenmelidir.
- Karşılıklı ibra kapsamının hangi talepleri içerdiği sınırlarıyla belirtilmelidir.
- Ayni edim taahhütlerinde teslim yeri ve ölçüsü tarif edilmelidir.
Bu unsurlar tamamlandığında anlaşma belgesi, tarafların uzun bir yargılamadan kurtulmasını sağlayan işlevsel bir çözüme dönüşür.
Anlaşmama Halinde Dava Kurgusuna Geçiş
Müzakere sonuçsuz kalırsa, masada ortaya çıkan bilgi dava için değerlidir. Karşı tarafın hangi olguyu kabul ettiği, hangi belgeyi elinde tuttuğunu beyan ettiği ve hangi kalemi tartışmadığı not edilmelidir. Dava dilekçesi bu haritayla yazıldığında, ispat yükünün ağır olduğu noktalara delil yoğunlaştırılabilir. Ayrıca sözleşmede yer alan yetki, ifa yeri ve bildirim usulüne ilişkin hükümler dava öncesinde yeniden okunmalıdır.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır ve her sözleşme kendi metnine göre yorumlanır. Ticari ilişkinizin ayrıntıları için müzakereye girmeden önce bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yararlı olacaktır.