Haksız fiilden doğan zararlarda uyuşmazlık genellikle iki eksende düğümlenir: fiilin sorumluluğu doğurup doğurmadığı ve zararın gerçek tutarı. TBK'nın sorumluluk hükümleri, HMK'nın ispat kuralları ve talep bir tüketici ilişkisine dayanıyorsa TKHK bu tartışmanın çerçevesini çizer. Bu rehber, arabuluculuk masasını haksız fiil dosyasında verimli kullanmak için hazırlanmıştır.
Kapsam Kontrolü: Zorunlu mu, İhtiyari mi?
Haksız fiile dayanan taleplerin bir bölümü dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında kalır; bir bölümü ise ilişkinin niteliğine göre kapsama girebilir. Bu ayrımın dosya bazında ve güncel düzenlemeye göre kontrol edilmesi gerekir. Kapsam dışında olan bir uyuşmazlıkta bile, taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir; bu tercih özellikle sorumluluğun tartışmasız, tutarın tartışmalı olduğu dosyalarda zaman kazandırır.
Zararı Kalemlere Ayırmadan Müzakere Etmeyin
Tedavi giderleri, kazanç kaybı, eşyada meydana gelen zarar, değer kaybı, destekten yoksun kalma ve manevi talep birbirinden farklı ispat araçları gerektirir. Her kalemin karşısına dayanağı yazıldığında (fatura, rapor, ekspertiz, bordro, banka kaydı) karşı tarafın hangi kalemi neden reddettiği görünür hâle gelir. Belirsiz kalan kalemler için tutar yerine hesaplama yöntemi önerilmesi, müzakerenin tıkanmasını önler.
Sigorta Şirketi Devredeyse
Zararı karşılaması gereken bir sigorta ilişkisi varsa, önce poliçe kapsamı, teminat limitleri ve muafiyet hükümleri incelenmelidir. Sigortacıya yapılacak başvurunun sonucu beklenmeden atılan adımlar, hem zaman hem masraf kaybına yol açabilir. Limit aşımı söz konusuysa, aşan kısım yönünden sorumluya karşı yürütülecek süreç ayrı planlanmalıdır.
Masadaki Teklifi Ölçmek
Bir teklif değerlendirilirken üç soru sorulmalıdır: sorumluluk ne kadar tartışmalı, zarar ne kadar belgeli ve karşı taraf ödeme kabiliyetine sahip mi? Sorumluluk tartışmasızsa ve zarar belgeliyse, düşük bir teklifi kabul etmek için sebep azalır. Buna karşılık kusur dağılımı tartışmalı, tanık anlatımları çelişkiliyse, yargılamanın sonucu belirsizdir ve makul bir anlaşma riski erken kapatır. Zamanaşımının işlemeye devam ettiği unutulmamalı, müzakere süresi bu hesaba dâhil edilmelidir.
Anlaşma Sağlanamazsa Dosyayı Nasıl Kurmalı?
Müzakere sırasında karşı tarafın ileri sürdüğü savunmalar, dava aşamasında karşılaşılacakların önizlemesidir. Bu savunmaları karşılayacak deliller belirlenmeli, gerekiyorsa delil tespiti yoluna başvurulmalı ve talep sonucu belirsiz alacak/kısmi talep tercihleri bilinçli yapılmalıdır.
Bu yazı yalnızca genel bilgi sunar; zararın hesabı ve süreler olayın koşullarına göre değiştiğinden, teklif kabul etmeden veya süreyi beklemeye almadan önce hukukçu görüşü almanız yerinde olacaktır.