Sözleşme ilişkisinde ayıp iddiası ortaya çıktığında taraflar çoğu zaman doğrudan dava düşünür; oysa TBK kapsamındaki birçok talep bakımından arabuluculuk hem daha hızlı hem de ticari ilişkiyi koruyan bir zemin sunar. HMK ve tüketici işlemlerinde TKHK ile çizilen çerçeve, hangi uyuşmazlığın hangi masada çözüleceğini belirler. Bu rehber, ayıp temelli uyuşmazlıkta arabuluculuk sürecini pratik yönleriyle ele alır.
Ayıbın Türü Süreci Belirler
Açık ayıp ile gizli ayıp arasındaki ayrım, hem bildirim külfetinin zamanında yerine getirilip getirilmediğini hem de karşı tarafın savunma stratejisini belirler. Teslimden sonra gözden geçirme ve ayıbı bildirme yükümlülüğü yerine getirilmemişse, ifa ayıpsız kabul edilmiş sayılabilir. Buna karşılık ayıbın hile ile gizlenmiş olması hâlinde sürelere dayanılamaz. Dosyanın ilk sayfasında bu nitelendirme netleşmeden yapılacak her müzakere zayıf kalır.
Arabuluculuk Masasına Hazırlıklı Gitmek
- Sözleşme, sipariş formu, teslim tutanağı ve fatura tek dosyada birleştirilir
- Ayıbın tespitine ilişkin fotoğraf, teknik rapor veya servis kaydı hazırlanır
- Seçimlik haklardan hangisinin talep edildiği baştan belirlenir: onarım, bedel indirimi, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme
- Talep tutarı, doğrudan zarar ve varsa yoksun kalınan kazanç ayrı kalemler hâlinde hesaplanır
- Kabul edilebilir asgari çözüm ile masadan kalkma eşiği önceden kararlaştırılır
Anlaşma Belgesinin İcra Gücü
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir konumdadır; avukatların da imzaladığı belge ilam niteliğinde belge sayılır. Bu nedenle metnin ödeme tarihi, ödeme aracı, temerrüt hâlinde sonuç ve karşılıklı ibra kapsamı bakımından tereddütsüz yazılması gerekir. Belirsiz bırakılan bir kalem, kısa süre sonra ikinci bir uyuşmazlığa dönüşür.
Anlaşmama Hâlinde Dava Kurgusu
Görüşme sonuçsuz kalırsa son tutanak, davanın açılabilmesi bakımından dosyaya eklenecek belgedir. Bu aşamada talep, arabuluculukta dile getirilen çerçeveden kopmamalı; müzakerede kabul edilen maddi vakıalar ile dava dilekçesindeki anlatım çelişmemelidir. Delil listesi, ayıbın varlığı ve zararın miktarı olmak üzere iki ayrı ispat başlığına göre kurulduğunda yargılama daha öngörülebilir ilerler.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenin metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Uyuşmazlığın kendi şartlarına göre hukuki destek alınması önerilir.