Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın kaderini çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, hesabın nasıl kurulduğu belirler. TBK'nın haksız fiil hükümleri, usul bakımından HMK ve olayın tarafı tüketici ise TKHK birlikte devreye girdiğinden, talep dilekçesindeki rakamın dayanağı baştan gösterilmelidir.
Zararı Kalemlere Ayırmak
Tek bir toplam rakam yazmak yerine zarar; fiili zarar, kazanç kaybı, tedavi ve bakım giderleri, çalışma gücü kaybı ve manevi zarar gibi kalemlere ayrılmalıdır. Her kalem ayrı belgeye dayanır ve ayrı itiraz alanı yaratır. Kalemler ayrıştırıldığında, karşı tarafın bir kaleme yönelik itirazı bütün talebi zayıflatmaz.
Kusur ve İlliyet Bağını Belgeye Bağlamak
- Olay yeri tespiti, tutanak, kamera kaydı veya fotoğrafların tarih bilgisiyle birlikte saklanması
- Varsa ceza dosyasındaki tespitlerin, hukuk davasındaki iddiayla eşleştirilmesi
- Birden çok sorumlunun bulunduğu hâllerde kimin hangi davranışının zarara katkı verdiği
- Zarar görenin kendi davranışının etkisi bulunuyorsa, bunun baştan öngörülüp yanıtlanması
İlliyet bağı yazılmadan sunulan hesap tablosu, sayısal olarak doğru olsa bile hukuken karşılıksız kalır.
Zamanaşımı ve Talep Sırası
Haksız fiil taleplerinde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işler; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının etkisi ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle dosyada iki tarih ayrı ayrı not edilmelidir: fiilin tarihi ve zararın öğrenildiği tarih. Zararın miktarı henüz netleşmemişse, talebin sonradan artırılabilmesine imkân veren usuli yolun dilekçede baştan kurulması gerekir.
Sulh Masasında Rakamı Savunmak
Karşı taraf ya da sigorta şirketi tarafından yapılan sulh teklifleri genellikle kalem ayrımı yapılmadan, tek rakam olarak gelir. Teklifi değerlendirirken şu karşılaştırma yapılır: teklif edilen tutar, belgelenebilir kalemlerin toplamının ne kadarını karşılıyor; dava hâlinde beklenen süre boyunca faizin etkisi ne olur; ispatı zayıf kalan kalemler hangileri. Belgesi güçlü kalemlerin oranı yüksekse dava yolu, belgesi zayıf kalemler ağır basıyorsa erken sulh daha korunaklı olabilir.
Sulh sağlanacaksa, ibra metninin hangi kalemleri kapsadığı açıkça yazılmalı; ileride ortaya çıkabilecek zararlar için saklı tutulan haklar belirtilmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Olayın türü, zararın kapsamı ve tarafların sıfatı hesabın kurulmasını değiştireceğinden, talep oluşturmadan önce dosyaya özgü bir hukuki inceleme yapılması önerilir.