Tazminat taleplerinde davanın esasına hiç girilmeden verilen ret kararlarının başlıca sebebi zamanaşımıdır. TBK ve HMK ekseninde yürüyen bu tartışmada belirleyici olan üç sorudur: süre ne zaman işlemeye başladı, arada durdu ya da kesildi mi ve hangi tazminat kalemi için hangi süre geçerli. Bu rehber, hesabı dosyaya nasıl işleyeceğinize odaklanır.
Başlangıç Anını Tespit Etmek
Haksız fiilden doğan taleplerde süre, zararın ve sorumlunun öğrenildiği andan itibaren işlemeye başlar; olayın gerçekleştiği tarihten bağımsız bir azami süre de ayrıca öngörülmüştür. Sözleşmeye aykırılıkta ise başlangıç kural olarak alacağın muaccel olduğu andır. Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: aynı olayda hem sözleşmesel hem haksız fiil sorumluluğu varsa, iki farklı başlangıç ve iki farklı süre aynı dosyada tartışılabilir.
Kalem Kalem Ayrıştırma
- Maddi zarar kalemleri (tedavi gideri, kazanç kaybı, onarım bedeli)
- Manevi tazminat talebi
- Zararın sonradan ortaya çıkan veya artan bölümü
- Faiz talebinin dayandığı tarih ve türü
Her kalemin doğuş tarihi farklı olabileceğinden, dilekçede tek bir tarih üzerinden hesap kurmak yerine kalemleri ayrı satırlarda göstermek daha güvenlidir. Zararın kapsamı henüz kesinleşmemişse, talep sonucunu artırma imkânını koruyacak biçimde dava açmak da bir yöntemdir.
Kesme ve Durma Hallerini Belgelemek
Borçlunun borcu kabul eden yazılı beyanı, kısmi ödeme yapması veya alacaklının yargısal takip yollarına başvurması zamanaşımını kesen tipik hallerdir. Buna karşılık taraflar arasındaki sulh görüşmelerinin sürdürülmesi tek başına bir kesme sebebi sayılmaz. Bu nedenle müzakere döneminde alınan her yazışma saklanmalı, karşı tarafın borcu kabul anlamına gelen ifadeleri ayrı bir dosyada toplanmalıdır.
Sulh Masasında Kalmak mı, Davayı Açmak mı?
Karşı tarafın ödeme yapacağı yönündeki beyanına güvenilerek beklenen haftalar, çoğu dosyada geri kazanılamaz. Doğru yöntem, müzakereyi bir takvimle sınırlamaktır: görüşmeler için son tarih belirlenir, bu tarihten önce dava dilekçesi ve delil listesi hazırlanır. Uzlaşma sağlanırsa metne ödeme tarihleri, temerrüt hâlinde uygulanacak sonuç ve ibra kapsamı açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde anlaşma kendisi yeni bir uyuşmazlığın kaynağı olur.
Süre hesapları, alacağın türüne ve tüketici işlemi olup olmadığına göre değişebildiğinden burada verilen çerçeve genel niteliktedir. Ödeme beklerken süre riskine girmemek için hesabınızı erken aşamada bir hukukçuyla doğrulamanız yerinde olacaktır.