Sözleşmeye aykırılık ortaya çıktığında tartışma çoğu zaman "haklı kim" sorusundan çok, zararın nasıl hesaplanacağı üzerinde düğümlenir. TBK ve HMK ekseninde, tüketici işlemi söz konusuysa TKHK bakımından, sulh görüşmesi ile dava arasındaki tercih hesabın sağlamlığına bağlıdır.
Hesap Kurulmadan Masaya Oturmak
Rakam gerekçelendirilmeden yapılan görüşme, karşı tarafın teklifiyle şekillenir. Bu nedenle görüşmeden önce zarar kalemleri ayrıştırılmalıdır:
- Fiilen yapılan ve belgelenebilen harcamalar
- İfa gerçekleşseydi elde edilecek kazanç
- İkame tedarik nedeniyle doğan fark bedel
- Gecikmeden kaynaklanan zarar
- Sözleşmede kararlaştırılmış ceza koşulu
Bu kalemlerin bazıları birbirinin yerine geçer, bazıları birlikte talep edilebilir. Ayrımı yapmadan tek bir toplam rakam ileri sürmek, hem müzakerede hem yargılamada zayıflık yaratır.
Temerrüt ve İhtar: Görüşmenin Zeminini Kuran Adım
Karşı tarafı ifaya davet eden yazılı ihtar, yalnızca bir nezaket adımı değildir; alacağın muaccel hâle gelmesi ve faizin başlangıcı bakımından belirleyicidir. İhtar metninde verilecek sürenin makul olması ve talebin açıkça yazılması gerekir. Sulh görüşmesine bu belge olmadan girildiğinde, karşı taraf çoğu kez ihlalin tarihini tartışmaya açar.
Sulh Anlaşmasında Korunması Gereken Maddeler
- Ödemenin vadesi ve gecikme hâlinde doğacak sonucun yazılması
- Anlaşmanın hangi talepleri kapsadığının, hangilerini kapsamadığının sayılması
- Sözleşmenin devam edip etmeyeceğinin açıkça belirtilmesi
- Teslim veya iade yükümlülüğü varsa takvime bağlanması
- İbra ifadesinin kapsamının daraltılarak yazılması
Özellikle son madde kritiktir: geniş yazılmış bir ibra, henüz ortaya çıkmamış zararlar bakımından da talep hakkını ortadan kaldırabilir.
Dava Yolunun Tercih Edilmesi Gereken Durumlar
Karşı tarafın ödeme gücü zayıflıyorsa, malvarlığı üzerinde tasarruf işaretleri varsa veya zamanaşımı yaklaşıyorsa görüşmeyi uzatmak zarar üretir. Bu hâllerde geçici hukuki koruma talepleriyle birlikte dava açmak, alacağın tahsil edilebilirliğini korur. Görüşme, dava açıldıktan sonra da sürdürülebilir.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Hesap tartışmalıysa dosya büyük olasılıkla teknik incelemeye gidecektir. Bu nedenle sözleşme, ekleri, teslim tutanakları ve yazışmalar tarih sırasına göre numaralandırılmış bir dosya hâlinde sunulmalıdır. Düzenli sunulan dosya, incelemenin kapsamını doğrudan etkiler.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşme metninizdeki hükümler sonucu değiştirebilir. Sulh metnini imzalamadan önce hukuki görüş almanız önerilir.