Teslim alınan mal veya tamamlanan iş sözleşmeye uygun değilse, tartışma çoğu zaman ayıbın varlığından çok ne zaman ve nasıl bildirildiği üzerinde yoğunlaşır. TBK sisteminde ayıp bildirimi, talebin kendisi kadar belirleyicidir; bu nedenle rehber, bildirimi delile dönüştürmenin pratiğine odaklanır.
Açık Ayıp ile Gizli Ayıp Ayrımı
Gözden geçirmeyle fark edilebilecek ayıplar teslim sonrası makul sürede bildirilmelidir. Sonradan ortaya çıkan gizli ayıplarda ise bildirim yükümlülüğü ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. Bu ayrım hem bildirim zamanını hem de zamanaşımı değerlendirmesini etkiler; satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hâller ise ayrıca değerlendirilir. Alıcının tacir olduğu ticari satışlarda gözden geçirme ve bildirim rejiminin daha sıkı işlediği gözden kaçırılmamalıdır.
Bildirimi İspatlanabilir Kılmak
- Bildirimi tarihi belirlenebilir bir kanalla yapmak ve gönderi kaydını saklamak
- Ayıbı tarif ederken kusuru somut biçimde tanımlamak, genel ifadelerden kaçınmak
- Ürünün ambalajı, seri numarası ve teslim tutanağını bildirimle birlikte kaydetmek
- Onarım için teslimlerde her giriş çıkış için ayrı belge almak
Bilirkişi ve Tespit İhtiyacı
Ayıbın niteliği teknik bir incelemeyi gerektiriyorsa, malın kullanılmaya devam edilmesi delilin bozulmasına yol açabilir. Böyle hâllerde HMK kapsamındaki delil tespiti yolu, dava açılmadan önce mevcut durumun kayda geçirilmesini sağlar. Tespit raporu, sonraki görüşmelerde de tarafların gerçekçi bir zeminde konuşmasını kolaylaştırır ve pazarlık gücünü belirginleştirir.
Sulh mü, Dava mı
Karşı taraf onarım, bedel indirimi veya değişim önerdiğinde teklifin kapsamı yazılı hale getirilmelidir. Onarım kabul ediliyorsa, onarımın süresi ve sonuç vermemesi hâlinde hangi hakkın kullanılacağı metinde yer almalıdır. Sözleşme bir tüketici işlemiyse TKHK kaynaklı seçimlik haklar ve başvuru mercii ayrıca gözetilir; ticari nitelikteki alacak taleplerinde ise dava öncesinde arabuluculuk şartı işletilir. Onarım denemeleriyle geçen sürenin zamanaşımına etkisi de görüşme sırasında hesaplanmalıdır.
Karar Öncesi Kontrol Listesi
- Teslim tarihi, ayıbın fark edildiği tarih ve bildirim tarihi
- Talebinizin hangi seçimlik hakka dayandığı
- Elde bulunan teknik rapor veya tespit dosyası
- Karşı tarafın yazılı beyanları ve önerdiği çözüm
Ayıp uyuşmazlıklarında sonuç, malın türüne ve tarafların sıfatına göre değişir. Süre hesabı yapmadan ve bildirim kayıtlarınızı inceletmeden adım atmamanız, hak kaybı ihtimalini azaltır.