Teslim edilen mal veya sunulan hizmetin sözleşmeye aykırı çıkması hâlinde alıcının elinde birden fazla seçimlik hak bulunur. Ancak bu hakların kullanılabilmesi, ayıbın zamanında bildirilmesine bağlıdır. Bildirim atlandığında, arabuluculuk masasında da mahkemede de tartışma esasa geçmeden kapanabilir. Aşağıdaki içerik, TBK, HMK ve TKHK ekseninde ayıp bildirimi ile arabuluculuk aşamasının zamanlamasını ele alıyor.
Muayene ve Bildirim Yükümlülüğü
Açık ayıplar teslimden sonra makul sürede yapılacak gözden geçirmeyle fark edilebilecek nitelikte olanlardır ve gecikmeksizin bildirilmelidir. Gizli ayıplar ise ancak kullanım sırasında ortaya çıkar; burada bildirim süresi ayıbın öğrenilmesiyle işlemeye başlar. İki hâlin karıştırılması, en sık rastlanan hak kaybı sebebidir.
- Teslim tarihini gösteren irsaliye, fatura veya kargo kaydı
- Ayıbın fark edildiği anı gösteren fotoğraf, servis kaydı veya yazışma
- Bildirimin karşı tarafa ulaştığını ispatlayan belge
- Onarım denemeleri varsa her denemenin tarihi ve sonucu
Arabuluculuk Aşamasına Girmeden Önce
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür; tüketici işlemlerinde ise başvurulacak mercii belirleyen ayrı bir düzen bulunur. Uyuşmazlığın hangi kategoriye girdiği baştan belirlenmezse, yapılan başvuru sonuçsuz kalır ve geçen süre geri gelmez. Başvuru öncesinde talep tutarının kalem kalem hesaplanması, masada müzakere alanını genişletir.
Son Tutanağın Dosya Değeri
Anlaşmama ile sonuçlanan bir arabuluculuk sürecinin son tutanağı yalnızca bir formalite değildir. Tarafların masada ileri sürdüğü kabuller, sonraki aşamada dosyanın seyrini etkileyebilir. Bu nedenle tutanağa geçirilecek ifadeler dikkatle kurulmalı, tartışmalı hususlar "kabul edilmemektedir" kaydıyla ayrıca belirtilmelidir.
Süre Kaybını Önleyen Sıralama
- Ayıp fark edilir edilmez yazılı bildirim gönderilir.
- Seçimlik haklardan hangisinin kullanılacağı bildirimde açıkça yazılır.
- Karşı tarafın onarım teklifi kabul ediliyorsa, bu kabulün diğer haklardan feragat anlamına gelmeyeceği kayda geçirilir.
- Zamanaşımı süresinin işlemeye devam ettiği unutulmadan arabuluculuk başvurusu yapılır.
- Anlaşma sağlanırsa, ödemenin vadesi ve gecikme hâli tutanağa yazılır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Ayıbın türü, sözleşmenin ticari olup olmaması ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, bildirim metnini göndermeden önce hukuki görüş alınması yararlı olacaktır.