Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı risk aynı anda işler: zamanaşımı süresinin dolması ve delilin fiziksel olarak kaybolması. Bu yazı, haksız fiil dosyalarında delil güvenliğini süre takvimiyle birlikte kuran bir kontrol listesi sunar.
İki Ayrı Saat: Öğrenme ve Fiil
Türk Borçlar Kanunu, haksız fiil tazminatı için hem zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süreyi hem de fiil tarihinden itibaren işleyen uzun süreyi öngörür. Bu iki saat aynı anda çalışır; hangisi önce dolarsa talep zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının daha uzun olması halinde bu sürenin uygulanabilmesi, hukuk dosyasında ayrıca ileri sürülmesi gereken bir husustur.
Öğrenme Anını Belgelemek
Öğrenme tarihi tartışmalı hale geldiğinde, tarafların beyanı değil kayıtlar belirleyicidir. Hastane kayıtları, kaza tespit tutanağı, sigorta şirketine yapılan ilk bildirim, işverene verilen dilekçe, e-posta ve mesaj tarihleri bu noktada dosyanın omurgasını oluşturur. Zararın gelişen nitelikte olduğu hallerde, kesin teşhis veya maluliyet raporunun tarihi ayrıca not edilmelidir.
Delilin Bozulma Hızına Göre Öncelik
- Kamera görüntüleri: çoğu sistemde birkaç hafta içinde otomatik silinir, ilk iş yazılı talep ve delil tespitidir
- Olay yeri: değişiklik yapılmadan fotoğraflanmalı, ölçü ve yön bilgisi eklenmelidir
- Tanıklar: iletişim bilgisi hemen kaydedilmeli, beyan gecikmeden alınmalıdır
- Hasarlı eşya: onarım öncesi ekspertiz veya fotoğraf kaydı yapılmalıdır
- Dijital yazışma: ekran görüntüsü yerine kaynak dosya olarak saklanmalıdır
Talep Kalemlerini Baştan Doğru Kurmak
Maddi zarar, tedavi gideri, kazanç kaybı, bakım gideri ve destekten yoksun kalma gibi kalemlere ayrıldığında hesaplama denetlenebilir hale gelir. Miktarın başlangıçta tam belirlenemediği hallerde belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri, faiz başlangıcı ve harç yönünden farklı sonuçlar doğurur. Bu tercih, dosyanın delil olgunluğuna göre yapılmalıdır.
Sık Görülen Süre Tuzakları
Sigorta şirketiyle yürütülen yazışmaların süreyi durdurduğu varsayımı yaygın bir yanılgıdır. Benzer şekilde, ceza soruşturmasının sonucunu beklemek hukuk davası açma yükünü ortadan kaldırmaz. Müteselsil sorumluların bulunduğu olaylarda ise yalnızca birine karşı yapılan işlem, diğerleri bakımından aynı sonucu doğurmayabilir; bu nedenle sorumlu çemberi baştan çizilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır ve somut olayın niteliğine göre süre başlangıcı değişebilir. Zarara uğradığınızı düşündüğünüz anda delil koruma adımlarını gecikmeden almanız, ileride yapılacak hukuki değerlendirmenin de kalitesini belirler.