Tazminat talepleri çoğunlukla haklılık tartışmasında değil, zararın kalem kalem ispatı ve talebin zamanında ileri sürülmesi aşamasında kaybedilir. Aşağıdaki kontrol listesi, TBK ve HMK ekseninde sözleşmesel tazminat dosyalarında delil kurgusunu ve süre riskini birlikte yönetmek içindir.
Zararı kalemlere ayırın
Tek bir toplam rakam üzerinden ileri sürülen talepler, bilirkişi aşamasında dağılır. Fiilen katlanılan gider, yoksun kalınan kazanç, ikame masrafı ve varsa cezai şart ayrı satırlar hâlinde gösterilmeli; her satırın altına dayanağı olan belge iliştirilmelidir. Böylece bir kalem reddedilse dahi diğerleri ayakta kalır.
Temerrüdü ve ihtarı belgeleyin
Faiz başlangıcı ve bazı hâllerde talep hakkının doğumu, karşı tarafın ne zaman temerrüde düştüğüne bağlıdır. İhtarname, e-posta yazışması, teslim tutanağı ve tebligat kayıtları tek bir dosyada toplanmalı; sözlü görüşmelere dayanan iddialar mutlaka yazılı bir teyide bağlanmalıdır. İhtarın içeriği belirsiz kaldığında, sonradan yapılan hesaplama tartışmalı hâle gelir.
Zamanaşımı: hangi tarihten işlemeye başlar
Sözleşmeye aykırılıktan doğan alacaklarda kural olarak genel zamanaşımı süresi uygulanır; kira, hizmet ve bazı periyodik edimlerde ise daha kısa süreler söz konusudur. Haksız fiil niteliğindeki taleplerde ise sürenin başlangıcı, zararın ve failin öğrenilmesi anına bağlanır. Bu nedenle dosyanın en başında şu üç tarih ayrı ayrı yazılmalıdır: edimin muaccel olduğu tarih, zararın ortaya çıktığı tarih ve zararın öğrenildiği tarih.
Hesap ve bilirkişi aşamasına hazırlık
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve varsa ek protokoller
- Fatura, dekont ve ödeme kayıtlarının kronolojik dizini
- Teslim, ayıp ihbarı ve iade süreçlerine ilişkin yazışmalar
- Yoksun kalınan kazanç iddiası için önceki dönem gelir kayıtları
- Karşı tarafın savunmasında dayanabileceği belgelerin önceden gözden geçirilmesi
Tüketici ilişkisi varsa yol ayrımı
Uyuşmazlığın tarafı tüketici ise, TKHK kapsamındaki başvuru mercileri ve parasal sınır düzeni devreye girer; genel mahkemede açılan dava görev yönünden reddedilebilir. Bu ayrım, dava açmadan önce sözleşmenin tarafları ve amacı üzerinden netleştirilmelidir.
Belirtilenler genel çerçevedir; sözleşmenin metni ve tarafların yazışma geçmişi sonucu belirgin biçimde değiştirebilir. Zamanaşımı yaklaşan dosyalarda beklemek yerine erkenden hukuki değerlendirme almanız önerilir.