Haksız fiil davalarında iki ayrı teknik alan iç içe geçer: talebin nerede açılacağı ve ne kadar istenecegi. Hesap kalemleri baştan doğru ayrılmadığında, dava sürerken yapılan artırımlar zamanaşımı savunmasıyla karşılaşır ve kazanılmış görünen dosya küçülür.
Zarar kalemlerini ayırmadan hesap kurulmaz
TBK sistematiğinde maddi zarar; fiilî zarar, kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybı gibi farklı kalemlerden oluşur. Manevi tazminat ise ayrı bir talep olup kendi ölçütleriyle değerlendirilir. Bu kalemlerin dilekçede tek bir rakam olarak birleştirilmesi, hem bilirkişi incelemesini hem de faiz başlangıcının tespitini zorlaştırır. Kusur oranı tartışmalıysa, hesaplamanın farklı kusur senaryolarına göre alternatifli sunulması yararlı olur.
Yetkide seçim hakkı davacıdadır
Haksız fiilden doğan davalarda HMK, birden çok yetkili mahkeme öngörür: davalının yerleşim yeri, fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri. Bu seçenekler arasından tercih yapmak davacının hakkıdır; ancak tercih edilen yerin dosyadaki belgelerle desteklenmesi gerekir. Zararın meydana geldiği yer iddiası soyut kaldığında yetki itirazı kabul edilebilir. Uyuşmazlığın tarafı tüketici sıfatı taşıyorsa TKHK kapsamındaki görev kuralları ayrıca devreye girer.
Öğrenme anı: sürenin gerçek başlangıcı
Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin üzerinden geçen azami süre şeklinde iki katmanlıdır. Bedensel zararlarda tedavi devam ederken zararın kapsamı henüz kesinleşmemiş olabilir; bu hâllerde sürenin başlangıcı, zararın gelişiminin tamamlandığı ana bağlanabilir. Bu nedenle sağlık raporlarının tarih sırasıyla dosyalanması yalnızca tıbbi değil, usuli bir gerekliliktir.
Ceza zamanaşımının uzatıcı etkisi
Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza mevzuatında öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talebine de uygulanabilir. Bu ihtimal, ilk bakışta süresi dolmuş görünen bir dosyayı ayakta tutabilir; bu nedenle soruşturma veya kovuşturma dosyasının akıbeti mutlaka araştırılmalıdır.
Dava türü tercihi
- Miktar bilirkişi incelemesiyle belirlenecekse belirsiz alacak davası değerlendirilir
- Harç yükü nedeniyle kısmi dava tercih edilecekse, saklı tutulan kısım açıkça yazılır
- Islah tek kez kullanılabildiğinden zamanlaması bilirkişi raporuna göre planlanır
- Faiz türü ve başlangıç tarihi her kalem için ayrı belirtilir
Her haksız fiil dosyası kendi olay örgüsüyle değerlendirilir. Buradaki genel çerçeve, somut olayınızdaki belgeler incelenerek yapılacak bir değerlendirmenin yerini tutmaz.