Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde taraflar genellikle olayın kendisini tartışır; oysa dosyanın kaderini belirleyen ilk eşik, uyuşmazlığın arabuluculuğa tabi olup olmadığıdır. TBK'nın haksız fiil hükümleri, HMK'nın dava şartlarına ilişkin düzeni ve tüketici ilişkisi varsa TKHK birlikte değerlendirilmeden yapılan başvurular, esas incelenmeden usulden reddedilebilir.
Uyuşmazlığın hukuki niteliğini önce belirleyin
Aynı olay, taraflar arasındaki ilişkiye göre haksız fiil, sözleşmeye aykırılık veya tüketici işlemi olarak nitelendirilebilir. Bu nitelendirme yalnızca hangi maddeye dayanılacağını değil, dava öncesi zorunlu bir aşama bulunup bulunmadığını da belirler. Ticari nitelikteki alacak talepleriyle salt bedensel zarara dayalı talepler bu yönden aynı rejime tabi değildir.
Arabuluculuk masasına hazırlıklı oturmak
- Zararın kalemleri ayrıştırılır: maddi zarar, kazanç kaybı, tedavi gideri, manevi zarar
- Her kalem için dayanak belge önceden dosyalanır
- Karşı tarafın sigorta ilişkisi varsa poliçe kapsamı incelenir
- Kabul edilebilir en düşük ve talep edilen en yüksek tutar aralığı önceden belirlenir
- Anlaşma hâlinde ilam niteliğindeki belgenin nasıl kurulacağı planlanır
Anlaşamama durumunda dava adımı
- Son tutanak alınır ve dava dilekçesine eklenir; eksik tutanak dava şartı sorununa yol açabilir.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, delil durumuna göre yapılır.
- Bilirkişi incelemesi gerekecek kalemler için hesaplama esasları baştan yazılır.
- Karşı tarafın zamanaşımı savunması ihtimaline karşı kesme sebepleri dosyaya konur.
Süre riskinin sessiz işlediği yer
Haksız fiil taleplerinde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar; bu nedenle "olay tarihi" ile "öğrenme tarihi" ayrı ayrı kayda geçirilmelidir. Arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi ise başvurunun usulüne uygun yapılmasına bağlıdır. Fiilin aynı zamanda suç oluşturduğu hâllerde farklı bir süre rejiminin gündeme gelebileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Tazminat dosyalarında zarar hesabı kadar süre hesabı da belirleyicidir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; olayınızın tarihleri ve taraf ilişkisi üzerinden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.