Tazminat uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olduğu hâller, davanın kaderini doğrudan etkiler. Dava şartı olarak öngörülen arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir ve bu sırada zamanaşımı bakımından kritik günler tüketilmiş olur.
Önce Uyuşmazlığın Türünü Belirleyin
Arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile tüketici işlemlerinden doğan talepler farklı rejimlere tabidir. Türk Borçlar Kanunu'ndan doğan bir tazminat talebinin taraflarından biri tacir ise, uyuşmazlığın ticari sayılıp sayılmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
- Haksız fiilden doğan tazminat talepleri
- Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat talepleri
- Tüketici İşlemlerinden doğan ve TKHK kapsamına giren talepler
- Ticari dava niteliğindeki alacak ve tazminat talepleri
Başvuru Formunun İçeriği Sonucu Etkiler
Arabuluculuk başvurusunda uyuşmazlık konusunun ve talebin kapsamının dar yazılması, sonraki davada bu kapsam dışında kalan talepler bakımından dava şartının yerine getirilmediği tartışmasını doğurabilir. Bu nedenle başvuru formunda talep kalemleri geniş ve açık biçimde tanımlanmalıdır.
Son Tutanağın Değeri
Anlaşmama hâlinde düzenlenen son tutanak, davanın eki olarak sunulur. Tutanakta tarafların kimliği, uyuşmazlık konusu ve toplantıya katılım durumu yer alır. Katılmama nedeniyle doğabilecek yargılama gideri sorumluluğu da bu tutanakla bağlantılıdır.
Zamanaşımı ve Süre Hesabı
Haksız fiilden doğan taleplerde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar; ayrıca fiilin üzerinden geçen süreye bağlı üst sınır bulunur. Arabuluculuk sürecinin zamanaşımı üzerindeki etkisi ile davanın açılmasının etkisi aynı değildir. Bu nedenle zamanaşımının dolmasına az kalan dosyalarda takvim çok dikkatli kurulmalıdır.
- Zararın öğrenildiği tarihi belgelerle sabitleyin.
- Arabuluculuk zorunlu mu değerlendirin, tereddüt hâlinde başvurun.
- Son tutanak tarihinden itibaren dava için tanınan süreyi takvime işleyin.
- Talep kalemlerini arabuluculuk başvurusu ile dava dilekçesinde tutarlı tutun.
Anlaşma Belgesinin İcra Kabiliyeti
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, koşulları sağlandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir belgedir. Bu nedenle anlaşma metnindeki ödeme takvimi, temerrüt sonuçları ve feragat kapsamı özenle yazılmalıdır. Aceleyle kurulan bir anlaşma metni, ileride yeniden dava açma imkânını ortadan kaldırabilir.
Tazminat uyuşmazlıklarının sınıflandırılması ve süre hesabı dosyaya göre değiştiğinden buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Başvuru yapmadan önce talep kalemlerinizi bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz, hem dava şartı hem de zamanaşımı riskini azaltır.